Lexicon
Europa van A tot Z

Aanbeveling

Een aanbeveling is geen bindend instrument, maar de nationale regulatoren zullen zich moeten verantwoorden waarom ze afwijken van die aanbevelingen van de Europese Commissie.

Absorptiecapaciteit

De capaciteit van de Europese Unie om nieuwe lidstaten op te nemen, rekening houdend met de financiële, economische, sociale en culturele gevolgen van toetreding

ACER

Europees agentschap waarin alle nationale energieregulatoren samenwerken

Acquis communautaire

Communautaire verworvenheden. Het geheel van de bindende regels die door de EU werden aangenomen. Landen die tot de EU willen toetreden moeten de bestaande regels aanvaarden en opnemen in hun eigen wetgeving.

ACS-landen

Afrika-Cariben-Stille Oceaan-landen – ex-koloniën van Europa waarmee een preferentieel tarief gold tot 31/12/2007. De EU wil dat systeem vervangen door EPA's (zie verder)

ACTA

Anti Counterfeiting Trade Agreement
Handelsovereenkomst ter Bestrijding van Namaak
37 landenakkoord van oktober 2010 waarin IE (intellectuele eigendom, merken, auteursrechten en andere IE-rechten worden beschermd)
Dit akkoord moet nog in voege treden maar werd door het Europees Parlement definitief verworpen
omdat de privacy niet voldoende werd beschermd.
Het kan bijdragen tot een betere bescherming van innovatie en creativiteit

ADIA

Areospace and Defense Industries Association

ADR

Alternative Dispute Resolution
Procedure die zaken- en privégeschillen binnen de EU gemakkelijker kunnen helpen regelen

Agra.

Alliance for Green Revolution in Afrika. Voorzitter Koffi Annan.

AIFM-richtlijn

Alternative Investment Fund Managers Directive (voor fondsen van durfkapitaal en private equity
Richtlijn voor Alternatieve beleggingsfondsmanagers

Akkoord van Luxemburg

Gemeenschappelijke verklaring van de EEG-lidstaten in januari 1966 die een einde maakte aan de 'legestoelpolitiek' van Frankrijk. Het Akkoord hield in dat elke lidstaat een vetorecht heeft in zaken waarbij zijn "vitale nationale belangen" in gevaar kunnen komen.

Alternative Investment Fund Managers Directive

Afgekort in het Engels: AIFM. Regelt de rol van hedgefondsen (risico kapitaalfondsen) en vermogensbeheerders.

ALTENER

New and renewable energy resources (zie ook IEE)

Annual Policy Strategy

APS: document van de Europese Commissie waarin de prioriteiten voor het komende jaar worden uiteengezet. Hierop formuleert het EP een resolutie.

APEC

Organisatie voor Economische Samenwerking in Azië en de Stille Oceaan

Appelate Body

Is het hoogste internationaal hof toegevoegd aan de Wereldhandelsorganisatie (WHO). Het regelt handelsgeschillen tussen staten. Deze geschillenbeslechting is uniek. De procedure begint bij verplichte 'consultaties' (gewone onderhandelingen tussen de strijdende partijen), bij geen akkoord wordt een 'panel' gevormd, dat een 'rapport' moet schrijven. Dat panel is een rechtbank in eerste aanleg, die een uitspraak doet. In beroep, wat bijna steeds het geval is, is het aan het zevenkoppige Appelate Body of Beroepsorgaan. De zeven rechters moeten onpartijdig en onafhankelijk zijn en vertegenwoordigen een bepaalde rechtscultuur.

ASEAN Association of South-East Nations

Is een economische en geopolitieke vereniging van tien Zuidoost-Aziatische landen. Bij de oprichting waren er vijf leden: Indonesië, Maleisië, de Filipijnen, Singapore en Thailand. Later kwamen er nog bij Brunei, Vietnam, Laos, Myamar, Cambodja. Soms zitten ook China, Japan en Zuid-Korea mee aan tafel. Sedert 1/1/2010 is er een vrijhandelsovereenkomst tussen China en Asean.

ASEM

Asia and Europe Meeting. Werd in 1996 gestart. Een tweejaarlijkse bijeenkomst waaraan de EU deelneemt, samen met groeilanden in Zuid-Oost Azië.

Arbeidstijdenrichtlijn

De Europese Commissie moet de sociale partners raadplegen wanneer zij sociale wetgeving (waaronder arbeidsrecht) wil wijzigen. De sociale partners hebben het recht om zelf onderhandelingen te voeren over de wijzigingen.

ARF

ASEAN Regional Forum. Een Aziatisch veiligheidsforum.


Asset Inflation

Is het gevolg van een vlucht naar vastgoed, naar aandelen en naar grondstoffen. Deze ontwikkeling is het gevolg van het overtollige en te goedkoop geld. De stijging van de aandelenkoersen, van de grondstoffen en van het vastgoed wordt uiteindelijk een luchtbel.

Assigned Amount Units (AAU)

Niet gebruikte emissierechten (kunnen niet verkocht worden op de koolstofmarkt, wel aan landen die de Kyoto-normen niet halen).

Avondroodclausule.

Ook horizonclausule of sunset clause genoemd. Verwijst naar regels die na een bepaalde periode uitdoven, tenzij er een handhavingstoets heeft plaatsgevonden.

Aziatische Ontwikkelingsbank

In het Engels: Asiatic Development Bank (ADB

Backshoring

De terugkeer van productie die eerder werd uitbesteed aan lageloonlanden.

Bail-in

In dat scenario betalen de schuldeisers van de banken zelf de opkuisoperatie
(na een faling) en niet de regering/belastingbetaler

Bail-out

Verbod op bijstand (no bail-out), werd in het Verdrag van Lissabon vastgelegd
in het Frans: clause de non-renflouement

Banktestament

Banken moeten zelf de procedure opstellen hoe ze op een ordelijke manier ontmanteld en gesplitst kunnen worden bij faling

Baselcomité

Overlegorgaan van de centrale bankiers, met zetel in Basel (Zwitserland)

BASIC

Cf. BRIC, een acroniem dat staat voor: Brazilië, Zuid-Afrika, India en China.

Batna

Engels letterafkorting. Staat voor: best alternative to a negociated agreement

bbp

Bruto binnenlands product van een land, vroeger bruto nationaal product genoemd. Wordt ook gebruikt voor de Europese Unie.

BEPA

Bureau of European Policy Advisers

BEST

Voluntary scheme for Biodiversity and Ecosystem Services in Territories of the EU, Outermost Regios and Overseas Countries and Territories

Betalingskredieten

Het verschil tussen de toewijzing van verplichtingen en de betaling ervan.
Een deel van de projecten wordt uiteindelijk niet uitgevoerd.

Bevoorrecht partnerschap

Begrip ingevoerd toen het concept van Europees nabuurschap werd geformuleerd. Wordt ook gebruikt door de tegenstanders van de toetreding van Turkije tot de EU als alternatief voor een volwaardig lidmaatschap.

BIB

Bank Internationale Betalingen, bank van de Centrale banken, met zetel in Basel (Zwitserland)


BIC

Bank Identifier Code is een internationale code die banken gebruiken voor het
bankverkeer. De BIC wordt ook wel SWIFT-adres of SWIFT-code genoemd

BIS

Bank of International Settlements (Bank Internationale Betalingen BIB)
Gevestigd in Bazel (CH). Is de bank van de centrale banken.

BIT

Bilateral Investment Treaties
Gaan gewoonlijk samen met (vrij)handelsakkoorden

BRIC-landen.

Groeilanden: Brazilië, Rusland, India en China.
Ook genoemd Big Rapidly Industrialising Countries

Bruegel

Denktank gevestigd in Brussel
http://www.bruegel.org

BRICS-landen

Groeilanden. Dezelfde vier, maar met Zuid-Afrika.

Buitenbeurstransacties

Afgekort in het Engels: OTC. Gaat over de handel in derivaten (CDS).

Bureau of European Policy Advisers (BEPA)

Is een reflectiegroep die de voorzitter van de Europese Commissie en de diensten van de Commissie informeert en adviseert over alle beleidskwesties die van belang zijn voor de EU.

BusinessEurope

Voormalige UNICE – koepel van de werkgeversorganisaties in Europa

Cap and trade x

EU-programma's om de uitstoot van broeikasgassen te beperken

Carbon Capture And Storage (CCS)

Opslag onder de grond in luchtdichte lagen van CO² die ontstaan is als gevolg van verbranding. Zodoende wordt het volume van vrije broeikasgassen verminderd en hun schadelijk effect beperkt.

CBFA

Commissie voor het Bank-, Financie- en Assurantiewezen (België)

CBO

Congressional Budget Office (VSA)
Onafhankelijke begrotingswaakhond

CCA

Crisis Co-ordination Arrangements
Opgenomen in het Verdrag van Lissabon
Enkel de zesmaandelijke voorzitter van de Unie (roterende voorzitter) kan
deze (uitzonderlijke) regelingen opstarten

CCCTB

Common Consolidated Corporate Tax Base Geconsolideerde basis voor vennootschapsbelasting of gemeenschappelijke Europese belastbare grondslag voor de vennootschapsbelasting

CCF

Central Counterparties of Centrale Tegenpartijen
Transparante beurzen en elektronische platformen

CCRE

Conseil des Communes et Régions d'Europe
Raad van Gemeenten en Regio's van Europa

CCS

Carbon Capture and Storage

CCT

Common Custums Tariff
Gemeenschappelijk douanetarief van de EU (interne markt)

CEAS

Common European Asylum System

CEBS

Europees Comité van Toezichthouders voor Effecten (tot 31/12/2010)), in het Engels: CESR
Europese koepel van marktentoezichthouders
Europees Comité voor Toezicht op Effectenmarkten, ook Europese beurswaakhond genoemd
CEBS wordt vervangen door ESMA

CEC

Conferentie van Europese kerken, een gemeenschap van 125 orthodoxe, protestantse, anglicaanse en oud-katholieke kerken.
CEC en COMECE werken nauw samen

CEDEFOP

Europees Centrum voor de Ontwikkeling van de Beroepsopleiding, ook Centre Européen pour le Développement de la Formation Professionelle genoemd.

CEPLI

European Confederation of Local Intermediate Authorities
Europese koepelorganisatie van lokale intermediaire besturen

CEPS

Centre for European Policy Studies (studiecentrum en denktank in Brussel)

CETA

Comprehensive Economic Trade Agreement

CFP

Common Fisheries Policy
Gemeenschappelijk Visserijbeleid

CHP

Cogeneration (also called combined heat and power)

Circuit breakers

In het Nederlands handelsremmers genoemd. Een systeem dat op de beurs van Londen wordt gebruikt. Treedt in werking als zonder aanwijsbare reden de koers van een of meerdere aandelen plots keldert (met meer dan tien procent). Een 'fat finger' is een transactie waarbij een handelaar op een verkeerde toets drukt en zo een monsterorder plaatst. De beurs annuleert na het stopzetten al die orders en hervat na vijf minuten de handel.

CIVETS

Een nieuw letterwoord voor een nieuwe groep van opkomende markten die klaarstaat om een grotere economische rol te spelen. Omvat de landen: Colombia, Indonesië, Vietnam, Egypte, Turkije en Zuid-Afrika.
Daarnaast goochelt men ook met begrippen als MAVINS en Next Eleven.

Clean Development Mechanism (CDM)

Voorzien in het Kyoto-protocol. EU-lidstaten doen groene investeringen elders in de wereld en krijgen hiervoor uitstootcertificaten.

Clean Transport Systems initiaitive (CTS)

Dit initiatief kadert in de EU-2020-strategie. Het CTS initiatief moet de Commissie helpen om, op lange termijn, de olieafhankelijkheid van de transportsector drastisch te reduceren, of zelfs te elimineren. Eerst is er een openbare raadpleging (08/2011)

CLLD

Community-led local development

Collectieve Veiligheidsorganisatie (ODKB)

bestaat uit Rusland, Wit-Rusland, Kazakstan, Kirgizië, Tadzjikistan, Oezbekistan en Armenië. Die landen beslisten een snelle interventiemacht op te richten. Deze macht moet ook kunnen optreden tegen terrorisme en drugshandel.

COMECE

De permanente vertegenwoordiging van de Europese Katholieke bisschoppen bij de Europese Unie. Fungeert als een religieuze lobby.

Comité van de Regio's

Instelling van de Europese Unie met een raadgevende opdracht waarin de regio's van de Europese Unie vertegenwoordigd zijn. Omdat niet alle lidstaten dezelfde regionale en locale bestuursvormen hebben, wordt het begrip "regio'" zeer breed geïnterpreteerd. Niet enkel de grondwettelijke regio's van de lidstaten maken er deel van uit (zoals de Belgische gewesten en de Duitse Länder) maar ook steden en groepen gemeenten. Dit wordt door de lidstaten zelf bepaald.

Comitologie

Systeem waarbij de Europese Commissie zich bij de uitvoering van haar opdracht geval per geval laat bijstaan door comités, samengesteld uit experts die door de lidstaten worden aangeduid. Bepaalde comités hebben een adviserende opdracht (raadgevende comités), andere nemen beslissingen waarvan de Commissie alleen kan afwijken als de Raad het daarmee eens is (comités van beheer en reglementeringscomités).

Common and Foreign Security Policy

Afgekort: CFSP. In het NL: Gemeenschappelijk Buitenlands- en
Veiligheidsbeleid (afgekort: GBVB)

Communautair

Betrekking hebbend op de specifieke besluitvorming binnen de Europese Gemeenschap. Het begrip is verwant met het begrip "supranationaal" en staat in de EU tegenover "intergouvernementeel".

Communautaire besluitvorming

Besluitvorming volgens de specifieke procedures die in de verdragen zijn bepaald en waarbij het Europees Parlement betrokken is. Communautaire besluitvorming leidt in de regel tot richtlijnen terwijl intergouvernementele besluitvorming gewoonlijk resulteert in verdragen en akkoorden.

Comprehensive Economic and Trade Agreement (CETA)

Overeenkomst tussen de EU en een belangrijke handelspartner waarbij tot verregaande liberalisering van de handel wordt overgegaan

Consolidated tape-system

Een elektronisch systeem dat alle handelsdata zoals volume en prijzen registreert en openbaar maakt voor alle beursplatformen

Convergentie

Opdat asymmetrische groei en ontwikkeling onder de lidstaten zou worden beperkt wordt effectieve convergentie van de respectievelijke economieën nagestreefd.

Conventie

Vergadering waarin vertegenwoordigers van vier instellingen (Raad, Europees Parlement, Europese Commissie en de nationale parlementen) aanwezig waren om samen eerst het Charter van de grondrechten te formuleren, en later het ontwerpverdrag van een grondwet voor Europa.

Consensus van Kopenhagen

Is de naam van een internationale denktank. Hierin kwam een aantal prominente wetenschappers, waaronder vijf Nobelprijswinnaars, tot de bevinding dat in termen van een kosten/batenanalyse de aanpak van de klimaatverandering door het beperken van de CO²-uitstoot de minst kostenefficiënte investering is.

Constituante

Grondwetgevende vergadering, speciaal gekozen en speciaal gemandateerd, om een grondwet te maken of te wijzigen.

COPA

Committee of Agricultural Organisations in the European Community

COREPER

Comité van Permanente Vertegenwoordigers van de lidstaten

COSAC

The conference of EU-affairs committees

Council's Joint Situation Centre (SitCen)

Volgt de mondiale actualiteit de klok rond en groepeert alle info hierover.
SitCen wordt een deel van de EDEO (EEAS)

CPI

Court pénale internationale
Internationaal Strafhof (Den Haag)
Opgericht 2002, eerste uitspraak in 2012

Cradle to cradle-oplossingen

Alles recycleren

CRA

Credit rating agencies, kredietbeoordelaars, ratingbureaus (de 4 grote),

CRA III

Wetgeving voor de kredietagentschappen - derde versie

CRD IV

Wetgeving voor banken - vierde versie

Credit Default Swaps (CDS)

Er is sprake van speculatie als een investeerder zich verzekert tegen een wanbetaling van een land, zonder dat hij de staatsobligaties van dat land bezit

Crisis Co-ordination Arrangements (CCA)

EU's crsisis management plan (bestaat sedert 2004 (gaat over terroristische aanvallen, natuurrampen of een pandemie)
Geactualiseerd sedert de aanslagen van Mumbai (11/2008)
CCA nog niet aangepast aan EEAS of Verdrag van Lissabon (solidariteitsclausule). Lidstaten willen procedure eerst uittesten

Criteria van Kopenhagen

De vijf criteria waaraan kandidaatlidstaten moeten beantwoorden alvorens er toetredingsonderhandelingen kunnen starten en/of kandidaten kunnen toetreden.

Criteria van Maastricht

De vier voorwaarden waaraan lidstaten moeten voldoen om te kunnen toetreden tot de eurozone.

CRT

Capital Relief Trades
Techniek door banken toegepast om risicovolle leningen of activa te verkopen, terwijl de onderliggende kredieten - vaak van bedenkelijke kwaliteit - op de balans blijven staan.

CSO's

Civil Society Organisations

CSR

Corporate Social Responsability
Responsabilité sociale de l'entreprise
In het Nederlands: Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO). Gaat om de spanning tussen de verwachting om rendabiliteit te genereren en de verwachting om dat op een verantwoorde en verantwoordelijke wijze te doen.

CVM

Co-operation and verification mechanism
Dit controlemechanisme werd ingesteld bij de toetreding van Bulgarije en Roemenië tot de EU in 2007. Deze controle zal worden opgeheven zodra er voldoende vooruitgang werd geboekt door de twee lidstaten.

DAEB

Diensten van algemeen economisch belang
Engels equivalent: Services of General Economic Interest (SGEI)
Gaan om commerciële diensten (netwerkindustrieën, post, energievoorziening, elektronische communicatiediensten of openbare vervoersdiensten tot een breed scala van diensten in de zorg en sociale dienstverlening (bijv. verzorging en verpleging van ouderen en mensen met een handicap). In een herziene versie hebben lidstaten veel marge om te bepalen welke diensten DAEB's zijn. Wel moet de Commissie erop toezien dat de publieke middelen die naar het verrichten van dit soort diensten gaan, de mededinging op de interne markt niet buitensporig verstoren

Dark pools

Hier worden grote orders verzameld van marktpartijen, voornamelijk banken, zonder dat die zichtbaar zijn voor de markt. Instellingen die dark pools opzetten vallen (nog) niet onder het Europees toezicht. De omvang van de dark pools is onduidelijk.

Daylight saving time (DST)

Uurwijziging voor de zomer (- 1uur) en voor de winter (+ 1 uur) in continentaal Europa

Debt brake

Plafond voor de schulden die een land mag aangaan

Demand response

De intelligente afschakeling van verbruikers op momenten van aanbodtekort van elektriciteit

EACEA

Education, Audiovisual and Culture Executive Agency

EACI

Executive Agency for Competitiveness and Innovation
(is een orgaan van de Europese Commissie)

EAHC

Executive Agency for Health and Consumers

EASA

European Aviation Safety Agency (Londen)
Is een agentschap van de Europese Unie (sept 2003)
Dit orgaan waakt over de veiligheid in het luchtruim

EAPN

European Anti-poverty Network
Europees netwerk voor armoedebestrijding

EBA

Europese bankentoezichthouder (2011)
European Banking Authority (2011)
Autorité Bancaire Européenne
Zetel: Londen
Voorzitter: Andrea Enria

EBB-MEB

Europese Beweging België/Movement européen Belgique

ECAS

European Commission's Authentication Service. Is de instantie waar
gebruikers zich moeten identificeren alvorens toegang te krijgen tot de web-
app van de Europese Commissie

ECAS

Ngo met zetel in Brussel.
European Citizens Action Service

ECDC

European Centre for Disease Prevention and Control

ECHA

Europees Agentschap voor Chemische stoffen, met zetel in Helsinki. Beheert het REACH-programma.

ECHO

European Commission's Humanitarian Aid Office (2001)

ECHR

European Convention on Human Rights (Raad van Europa)

ECI

European citizens' initiative ook burgerinitiatief genoemd.

Eco-innovatie

EU-programma dat de afstand overbrugt tussen onderzoek en de markt en goede voorstellen voor innovatie, producten, diensten en productieprocessen ondersteunt. Deze eco-innovaties zullen mee in rekening gebracht worden bij de berekening van de CO2-uitstoot van auto's.

Economische randvoorwaarden

Extra voorwaarden die moeten worden vervuld opdat het beoogde economisch beleid zou slagen.

Economische regering voor Europa

In het Frans 'gouvernement économique'. Er bestaat verwarring met de Engelse vertaling, waar men spreekt over 'economic governance', wat in het Nederlands betekent 'economisch beleid'. Tussen het eerste en het laatste begrip ligt een groot verschil. Verschillende lidstaten huiveren bij de interpretatie van het eerste begrip door Frankrijk.

ECRIS

European Criminal Records Information System
European Criminal Records Information System in 2013 twee nieuwe leden.
Laat het inkijken van strafregisters toe onder volgende landen: België, Nederland, Finland, Frankrijk, Groot-Brittannië, Spanje, Duitsland, Tsjechië en Ierland

ECRS

Europees Comité voor Systeemrisico's (met als voorzitter de voorzitter van de ECB) is een nieuwe financiële toezichthouder die risico's voor de stabiliteit van het hele financiële systeem moet opsporen

ECTS

European Credit Transfer and Accumulation System
De principes van dit systeem worden toegepast in het kader van Erasmus

EDA

European Defense Agency (Europees Defensieagentschap)

EDCTP

European and Developmment Countries Clinical trials Partnership
Opgericht in 2003. Is een samenwerkingsverband tussen 16 Europese en 29 sub-Sahara Afrikaanse landen. Heeft een begroting van 665 miljoen euro

EDPS

Europese Toezichthouder voor Gegevensbescherming (in het Nederlands)
Onafhankelijke instelling die toeziet op de privacywetgeving.

EEA

European Environment Agency (met zetel in Kopenhagen)
Europees Milieuagentschap

EEAS

European External Action Service
Europese Dienst voor Extern Optreden (EDEO)
Service européen d'action extérieure (SEAE)

EED

Energy Effectivity Directive

EEEF

European Energy Efficiency Fund.
Europees Fonds voor Energie-Efficiëntie
Dit fonds heeft als doel marktgebaseerde financiering te voorzien voor commercieel leefbare en publieke energie-efficiëntie en hernieuwbare energie projecten binnen de EU

Een Leven Lang Leren

Afgekort; LLP (P staat voor programma). Heeft als doel ertoe bij te dragen door middel van een leven lang leren een geavanceerde kennismaatschappij met duurzame economische groei, meer en betere banen en een hechtere sociale samenhang wordt. LLP bestaat uit vier sectorale programma's: Comenius (schoolonderwijs), Erasmus (het hoger onderwijs), Leonardo da Vinci (beroepsopleidingen), Grundtvig (volwasseneneducatie).

EER

Europese Economische Ruimte

EESC

Europees Economisch en Sociaal Comité (18/05/1958 eerste plenaire zitting)
Instelling van de Europese Unie (zetel in Brussel) met een raadgevende opdracht waarin de sociale partners vertegenwoordigd zijn. In vele gevallen dient aan het EESC verplicht advies te worden gevraagd, maar is dat advies niet bindend voor de instellingen die de wetgevende beslissingen nemen (de Raad en het Europees Parlement).

EETS

Europese elektronische tolheffingsdienst (elektronische wegentolsystemen)

Efficiënte marktenhypothese

Afgekort: EMH

EFRO

Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling Ondersteunt grensoverschrijdende, transnationale en
interregionale samenwerkingsprogramma's. Is ook een juridisch instrument om de samenwerking over de grenzen heen te versterken

EFSA

European Food and Safety Agency (Parma 2002)
Europees Voedselveiligheidsagentschap
Agentschap van de Europese Unie

EFSF

European Financial Stability Facility
Voorlopig vastgelegd op 440 miljard euro door de eurozone-regeringen. Tijdelijk noodfonds.
Over belangrijke beslissingen heeft elke lidstaat een vetorecht

EGF

European Globalisation Adjustment Fund
Operationeel sinds januari 2007

EGNOS

Is een Europees initiatief voor de mondiale monitoring voor Milieu

EGTS

Europese Groepering voor territoriale Samenwerking
Nieuw instrument dat regionale en plaatselijke autoriteiten uit verschillende landen instaat stelt samenwerkingsgroeperingen met rechtspersoonlijkheid op te zetten

EHEA

Europese Hoger onderwijsruimte
European Higher Education Area

EHRM

Europees Hof voor de Rechten van de Mens
bestaat 51 jaar (29/1/2010)
47 landen, lid van de Raad van Europa, ratificeerden de Conventie.
Samen tellen die 47 landen 818 miljoen rechtzoekenden

Eindbestemmingslanden

Zie migratiebeleid. Staat tegenover de lidstaat waar de migrant de EU binnenkomt en toegang krijgt tot de EU.

EIOPA

Europese verzekeringswaakhond (2011)
European Insurance and Occupational Pensions Authority (2011)
Opvolger van Committee of European Insurance and Occupational Pensions Supervisors
Zetel: Frankfurt a/M
Voorzitter: Gabriel Bernardino

EIP

Europese innovatiepartnerschappen, cf. kerninitiatief 'Innovatie Unie';
Bundeling van regionale, nationale en Europese publieke of particuliere inspanningen inzake innovatie en O&O en rond strategische thema's zoals
(1) voedselzekerheid, duurzaamheid en productiviteit van de landbouw,
(2) duurzame aanvoer en gebruik van grondstoffen (partnerschap is gericht op niet-energetische en niet-landbouwgrondstoffen

EIPAL

European Institute for Public Affairs (Maastricht)

EIT

European Institute of Innovation and Technology
Europees Instituut voor Innovatie en Technologie
Moet een 'enabler' of 'facilitator' en tevens een 'globale speler' worden in een globale markt. Het EIT moet op een vernieuwde manier de verbintenis realiseren om technologie, talent en openheid te integreren. Dit zijn de drie krachtige motoren (de kennisdriehoek) van verandering.
Houdt zetel in Boedapest. Wordt operationeel in 2008. Wordt soms vergeleken met het MIT in de VS. Het EIT zal functioneren als een netwerk, niet als een Europees Agentschap.
Het EIT werkt aan haar Strategische Innovatie
Agenda voor 2020 en de bijzonder uitgebreide externe evaluatie van het EIT

EITI

Internationaal samenwerkingsverband voor transparantie over grondstoffen

ELFPO

Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling

ELIT

Europees Label voor Innovatief Talenonderwijs
Initiatief van de Europese Commissie (sedert 1998).
Bevordert het vreemdetalenonderwijs in de lidstaten van de EU. Tijdens de Europese Dag van de Talen (telkens in september) wordt een Europees label uitgereikt

EMA

European Medicines Agency (met zetel in Londen)
Uitvoerend directeur: Guido Rassi

EMEA

Europese gezondheidsautoriteit

EMFF

European Maritime Fisheries Fund

EMIR

European Markets Infrastructure Regulation
Wetgeving over de handel in afgeleide producten

ENAR

Europees netwerk tegen racisme - European Network against Racism
Publiceert jaarlijks verslagen over discriminatie en racisme

ENEF

European Nuclear Energy Forum

ENISA

European Union's Agency for Network and Information Security (2005)
Adviseert nationale overheden en Europese instellingen
Gevestigd deels in Heraklion en deels in Athene

ENP

European Neighbourhour Policy
Nabuurschapsbeleid

ENPI

Europees nabuurschaps- en partnerschapsinstrument
Bevordert samenwerking en economische integratie tussen de EU en partnerlanden. Het ondersteunt partnerschappen die goed bestuur en sociale en economische ontwikkeling aanmoedigen.


EOGFL

Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de landbouw (EU)

EPA

Economische Partnerschapsakkoord met een ACS-land

EPIN

European Policy Institutes Network
Een netwerk van denktanks

EPO

European Patent Office
Heeft vestigingen in Den Haag en München (hoofdzetel)

EPSO

European Personnel Selection Service, Office européen de sélection du personnel

ERA

European Research Area

Erasmus Mundus

Erasmus Mundus is een verlengstuk op het Erasmus-programma.
Het Erasmus Mundusprogramma heeft als algemeen doel de kwaliteit van het hoger onderwijs in Europa te bevorderen, de loopbaanperspectieven van studenten te verbeteren en het interculturele begrip te bevorderen door samenwerking met derde landen. De actie bestaat uit twee onderdelen:
- Erasmus Mundus Masteropleidingen (EMMC's);
- Erasmus Mundus Gezamenlijke Doctoraatsprogramma's (EMJD's)

ERC

European Research Council

ERF

European Refugee Fund

ERT

European Round Table of Industrialists

ESA

Europees schuldagentschap (bestaat nog niet)
In het Engels: European Debt Agency (EDA)

ESB

European Safe Bonds

ESER95

Europese Systeem van Rekeningen 1995
Regelt boekhoudkundige methodologie
Zowel het federale niveau als de regionen, de provincies en de gemeentebesturen moeten zich schikken naar dit systeem.

ESF

Europees Stabilisatiefonds

ESFS

European System of Financial Supervision

ESM

European Stability Mechanism of Europees Noodfonds of Mécanisme européen de stabilité (MES)
Vervangt in juni 2012 het voorlopige steunfonds of European Stability Facility (ESF)

Europees Stabiliteitsmechanisme, Europees noodfonds ook reddingsfonds,
Fonds voor noodlijdende banken

ESMA

European Securities and Markets Authority.
Nieuwe Europese beurzentoezichthouder. ESMA zal wetgevende macht hebben (EBA en EIOPA niet)
Oprichting: 2011
Zetel: Parijs
Voorzitter: Steven Maijoor
Bevoegd voor: shortselling en het toezicht op de omstreden kredietbeoordelaars, de hefboomfondsen en de private-equityfondsen (of derivatenmarkt)

ESPON 2013

European Spatial Planning Observation Network
Programma dat beleidsontwikkeling steunt in verband met territoriale cohesie en de harmonieuze ontwikkeling van het Europese grondgebied

ESRB

European Systemic Risk Board - Europese Raad voor Systeemrisico's
Pan-Europese toezichthouder van de financiële markten die een macro- prudentieel toezicht uitoefent. Deze instelling leunt dicht aan bij de ECB (zelfde voorzitter).

ESS

European Security Strategy (deel van het Europees extern beleid)

ESTP

European Energy Strategic Technology Plan
Werd gestart op 20/11/2007. Helpt de EU haar energie- en milieudoelstellingen te halen.

ETAP

Europees actieplan om de ontwikkeling van ecotechnologie te versnellen

ETF

Exchange Traded Funds
Zijn fondsen waarmee gemakkelijk kan belegd worden in een mandje aandelen. De fondsen noteren op de beurzen en zijn verhandelbaar.
Met bepaalde categorieën ETF's kan je short gaan. Vluchtroute voor 'shorten'

ETS

Emissions Trading Scheme. EU-emissiehandelssysteem.Startte op 1 januari 2005

ETUC

European Trade Union Confederation. Mevrouw Bernadette Segol is heden secretaris-generaal .

EUBG

European Battle Group - EU gevechtsgroep - groupement tactique de l'EU. Eenheid van snelle interventie van de EU.

EUI

European University Institute

Eurasian Union

Douane-unie tussen Rusland, Kazakstan en Wit-Rusland, eventueel ook met Oekraïne. Een economische unie met vrij verkeer van goederen, personen, diensten en kapitalen. Dat is de wens van Vladimir Poetin, premier van Rusland. Doel van het opzet: invloed van Rusland herstellen. Poetin wil die Unie operationeel in 2013.

Eureka

Intergouvernementeel netwerk, opgestart in 1985, bedoeld om marktgericht onderzoek en innovatieprojecten uitgaande van industrie, onderzoekscentra en universiteiten te steunen. Dit programma wordt door de lidstaten en de Europese Commissie financieel ondersteund.

EURES

European Employment Services
Portaalsite voor de beroepsmobiliteit in de Europese Unie (sedert 1993). Netwerk dat werkgevers de mogelijkheid biedt hun vacatures bekend te maken en werknemers de kans te bieden hun cv on line te zetten

Euraziatische Economische Gemeenschap (Evrazes):

bestaat uit Rusland, Wit-Rusland, Kazaktstan, Kirgizië en Tadzjikistan - deze gemeenschap krijgt de beschikking over een anti-crisisfonds (gespijsd door Rusland) van 7,5 miljard dollar.

EURIBOR

Euro Interbank Offered Rate ( bepaald in Brussel)

Eurodac

Bestand waarin vingerafdrukken van asielvragers en vreemdelingen, die uitgewezen werden, worden opgeslagen en gecentraliseerd.

EUROFISC

Eurofisc Group: permanente overlegstructuur tussen de EU-lidstaten voor samenwerking inzake fraudebestrijding (opgericht midden 2010 bij EU- verordening

Eurojust:

Elke lidstaat kan een magistraat afvaardigen in Eurojust om de uitvoering van gerechtelijke beslissingen in andere landen van de EU mogelijk te maken.
Deze magistraten moeten waar nodig de grensoverschrijdende samenwerking tussen de nationale gerechtelijke instanties bevorderen. Hier wordt ook verwezen naar de noodzaak om de functie van een Europese procureur in te stellen. Deze zou dan optreden wanneer de rechten van de Unie geschaad worden. Deze procureur zou dan eigen onderzoeken kunnen inleiden. Verschillende lidstaten verzetten zich nog tegen deze idee.

Europa Direct

Voor België: in elke provinciehoofdstad een voorlichtingsbureau over EU.
Een gezamenlijk initiatief van de Europese Commissie, het ministerie van Buitenlandse Zaken en de respectievelijke provinciebesturen.
Vervangt Infopunt Europa

EuropeAid

Deze afdeling van de Europese Commissie coördineert de financiering van de vele projecten van de Europese Unie in ontwikkelingslanden

European Public Administration Network

Afgekort: EUPAN. Informeel en intergouvernementeel netwerk van directeurs- generaal bevoegd voor de openbare diensten in de lidstaten en de Europese Commissie. Belangrijkste doelstellingen: samenwerking en uitwisseling van 'good practices'. Politiek zijn de nationale ministers en de Commissaris verantwoordelijk voor de Openbare diensten. Is georganiseerd in werkgroepen.

European Refugee Fund

Afgekort in het Engels: ERG). Europees Vluchtelingenfonds


Europees burgerinitiatief

In het Engels: European Citizens' Initiative (ECI) Treedt in werking op 1/04/2012.
In het Frans: Initiative citoyenne européenne (ICE).
Enkele minimum voorwaarden: 1 miljoen handtekeningen uit een kwart van het aantal lidstaten.
Een Europese actiegroep legt het thema vast van een dergelijk initiatief, dat wil bekomen dat de Europese Commissie een bepaald verzoek formeel zal onderzoeken met het oog op wetgevende maatregelen. De Europese Commissie zal eerst de organisatoren ontvangen om de motieven van het
burgerinitiatief te leren kennen. Dat gaat gepaard met een publiek hoorzitting. De Europese Commissie oordeelt finaal over de ontvankelijkheid en het financiële draagvlak van dit initiatief. Dit initiatief, met het inzamelen van de geregistreerde handtekeningen, moet binnen een jaar voltooid zijn.

Europees Fonds voor Energie-Efficiëntie

European Energy Efficiency Facility. Afgekort: EEEF. Nieuw Europees fonds voor investeringen in energie-efficiëntie en hernieuwbare energie. Op 1/7/2011 gelanceerd door de Europese Commissie, de Europese Investeringsbank (EIB), de Cassa Depositi e Prestiti (CDP) en Deutsche Bank om marktconforme financiering te voorzien voor commercieel leefbare en publieke energie-efficiëntie en hernieuwbare energie projecten binnen de EU

Europees register inzake de uitstoot en verspreiding van verontreinigende stoffen

Afgekort in het Engels: E-PRTR)

Europees semester

Een nieuwe procedure ingevoerd sedert de Europese Raadsvergadering van 11/3/2011. Neemt ongeveer zes maand is beslag, daarom semester. Richt zich tot de eurolanden, die hun nationale ontwerpbegrotingen aan de Europese Commissie voorleggen nog voor die begroting aan de nationale parlementen ter goedkeuring wordt overgemaakt. De Commissie formuleert haar commentaren op die begrotingen. De eerste stap in de semester procedure heet 'Annual Growth Survey' (AGS) geformuleerd door de Europese Commissie in januari van elk jaar (kan in bijzondere omstandigheden ook vroeger, zoals voor het jaar 2012

Europees Systeem voor Beheer van Spoorverkeer

Afgekort in het Engels: ERTMS

Europese Akte

Verdrag van december 1985 tot wijziging en aanvulling van het Verdrag van Rome, waarbij vooral bepalingen werden opgenomen tot voltooiing van de interne markt tegen eind 1992.

Europese Bank voor Wederopbouw en ontwikkeling

In het Engels: European Bank for Reconstruction and Development (EBRD)
In het Frans: Banque européenne de développement et de reconstruction (BERD)
Zetel in Londen
Is geen instelling van de EU
Werd opgericht om de landen in Midden- en Oost-Europa te helpen ontwikkelen

Europese Commissie

Instelling van de Europese Unie die instaat voor het dagelijks bestuur van de Unie in die domeinen waar de EU bevoegd is.

Europese Groepering voor Territoriale Samenwerking

Afgekort: EGTS. Verordening, die op 1 augustus 2007 volledig van toepassing werd, biedt een wettelijke structuur voor een betere samenwerking tussen nationale, regionale en, lokale autoriteiten en andere publiekrechtelijke organen in verschillende landen.

Europese onderzoeksruimte

European Research Area (ERA)

Europese Raad

Bijeenkomst van de staatshoofden en regeringsleiders van de lidstaten; De voorzitter van de Europese Commissie en de voorzitter van het Europees Parlement nemen deel aan het inleidende deel van deze bijeenkomsten. Deze bijeenkomsten worden "Europese top" genoemd. De Europese Raad geeft politieke impulsen en trekt algemene politieke beleidslijnen. Werd een instelling van de Europese Unie in het Verdrag van Lissabon.

Europol

Opgericht in 1995 met zetel in Den Haag. Vanaf 2010 zal Europol meer en meer de ondersteuning geven aan nationale politiediensten bij het bestrijden van grensoverschrijdende criminaliteit. Europol zal een agentschap van de Europese Commissie worden.

Eurostars

Eerste subsidiëringsprogramma dat zich richt tot kleine en middelgrote ondernemingen (opgestart in 2006). Eurostars wordt beheerd door het Eureka-programma.

Eurozone

Het grondgebied van de lidstaten die de euro hebben ingevoerd

Evenredigheidsbeginsel

Ook proportionaliteitsbeginsel genoemd. 'Het optreden van de Unie gaat niet verder dan wat nodig is om de doelstellingen van het Verdrag te verwezenlijken'.

EVF

Europees Visserij Fonds

FABEC

Regionaal samenwerkingsverband waarbij de Benelux, Duitsland, Frankrijk en Zwitserland samenwerken in een efficiënter beheer van het luchtruim van die landen

FAT

Financial Activities Tax
Een mogelijke bankentaks geheven op de bankwinst en/of de lonen van het personeel

FACTA

Foreign Account Tax Compliance Act, regelt in de VS een brede automatische
informatie-uitwisseling. De EU creëert een eigen versie van die wetgeving.

Favella chic

Bruce Sterling gebruikt die term voor bevolkingsgroepen die het economisch slecht hebben, maar die wel volledig geconnecteerd zijn via sociale media zoals Facebook, Google, Twitter, liveblog (zie o.m. Tunesië en Egypte)

FDI

Foreign Direct Investment
Buitenlandse directe investeringen

Federalisme

Organisatiesysteem waarbij de beslissingsbevoegdheden worden verdeeld tussen het geheel en de delen van een organisatie. Werkt op basis van vier principes: eenheid, verscheidenheid, complementariteit en subsidiariteit. Wordt ook een vorm van verfijnde democratie genoemd. Federalisme stelt zich tegenover confederalisme (of een vorm van intergouvernementalisme).

Federalist Intergroup

Opgericht in juli 2009
Groepeert leden van het Europees Parlement (LEP) die een federaal Europa voorstaan en die het voortouw willen nemen inzake politieke en constitutionele aangelegenheden

FED-tapering

Wijst op het geleidelijke terugdraaien van het monetair steunprogramma in de VS, waarbij de FED maandelijks voor circa 85 miljard dollar overheidsobligaties inkoopt, na hiervoor eerst geld gedrukt te hebben. Tapering wordt in het Nederlands vertaald in: tempering of tempermodus.

FESF

Fonds européen de stabilisation

FFF-crisis

Food, fuel, finance of voedsel, olie en banken-crisis, ook de drie 'F's' genoemd

Firewall

Crisisjargon. Is zoveel als een brandveilige muur optrekken die andere eurolanden van besmetting door de eurocrisis behoedt. Deze muur kan worden opgetrokken door de ECB of het Europees monetair steunfonds of door euro-obligaties.

FIT

Flandres Investment & Trade
Vlaams agentschap voor internationaal ondernemen.

Flexicurity

Is een arbeidsmarktmodel waarin flexibiliteit en veiligheid worden gecombineerd. In feite een combinatie van het Angelsaksische model en het continentale Europees model.

FP7

Seventh Programme for R&D (periode 2007-2013). Kent ook subprogramma's als: Regions of Knowledge (RoK), Research Potential (REGPOT), Marie-Curie Actions (MCA). En aanvullend: Lifelong Learning Programme (LLP) en het European Social Fund (ESF) die zich eerder richten
op innovatie.

Fracking

Een combinatie van horizontale boringen met hydraulisch breken maken moeilijk winbare niet-conventionele oliebronnen, zoals de Canadese teerzanden en de schalieformaties in de VS, economisch winbaar.


Friends of Europe

Denktank waarin o.m. Jean-Luc Dehaene, Frank Vandenbroucke en Guy Verhofstadt aan deelnemen.

FRODOR

Foreign Offical Dollar Reserves. Is de som van alle Amerikaanse obligaties van overheids- en semi-overheidsinstellingen in handen van buitenlandse banken. De Frodos meet de internationale liquiditeit en de invloed die buitenlandse (centrale) banken hebben op de Amerikaanse monetaire politiek.

FRONTEX

Europees agentschap (met zetel in Warschau). Wordt aanzien als het embryo van het toekomstig Europees korps van grenswachters.

FSB

Financial Stability Board
Een instelling die werkt in het kader van de Bank voor Internationale Betalingen (BIB) in Basel (CH).

FTA

Free Trade Agreements
Door de Europese Commissie onderhandelde vrijhandelsakkoorden op basis van een mandaat van de Europese Raad van ministers

FTT

Financial Transactions Tax
Een mogelijke banktaks geheven op zakencijfer of op de financiële activiteiten.

Functionalisme

Methode om tot integratie tussen de lidstaten te komen door samenwerking in die specifieke domeinen waarover de betrokken staten het eens zijn. Elk samenwerkingsgebied zou beschikken over eigen supranationale instellingen. De EGKS was een toepassing van het functionalisme. De functionalistische methode botst met de federalistische methode.

Fundamental Rights Agency

Afgekort: FRA. Een agentschap van de Europese Commissie

G2

Hiermee wordt verwezen naar de VS en China als de twee grootmachten, waarvan op een bepaald ogenblik beweerd werd dat ze in de toekomst de wereldpolitiek zouden beheersen.

G5

Zijn de groeilanden Brazilië, China, India, Mexico en Zuid-Afrika

G8 (G7 + Rusland)

Vergaderde voor het eerst in 1975 met Frankrijk, de Verenigde Staten, Italië, Japan, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk. Nadien werden ook Canada en Rusland uitgenodigd. Elk jaar is een ander land gastheer en voorzitter. De G8 heeft geen eigen secretariaat. De Europese Unie is op alle vergaderingen aanwezig. Naast de staatshoofden en regeringsleiders, die lid zijn van de G8, komen er ook prominenten, zoals de chefs van internationale organisaties (WB, IMF en WHO). De agenda werd uitgebreid met politieke en ecologische thema's.

G20

Vervangt de G8. Is representatiever omdat de deelnemende landen 85 procent van de wereldeconomie vertegenwoordigen. Weerspiegelt de nieuwe economische krachtsverhoudingen in de wereld. Is een forum voor de economische grootmachten. De EU is er ook vertegenwoordigd. Wordt aanzien als een niet permanent overlegorgaan, een soort wereldregering, waarin vooral economie, financiën en soms ook wereldhandel worden besproken. De beslissingen, bij eenparigheid, zijn louter aanbevelingen.

G30

Denktank die geleid wordt door Jean-Claude Trichet, voormalig voorzitter ECB.

G77

De naam gegeven aan 133 ontwikkelingslanden die voornamelijk onderhandelen over de vrijmaking van de wereldhandel.

G192

De deelnemende landen aan de Doharonde (WHO)

GAF

(EU) Globalisation Adjustment Fund

Galileo

Een navigatiesysteem met dertig satellieten, ontwikkeld door de Europese Unie en enkele andere partners, dat een alternatief zal bieden aan het Amerikaans GP-systeem. De ontwikkelingsfase zal volledig met publieke middelen worden betaald. Over wie het later zal exploiteren is er nog geen beslissing.

GATS

Algemeen akkoord over handel in diensten.

GCC

Gulf Cooperation Council
Aangesloten olielanden: Saoedi-Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten, Bahrein, Qatar, Koeweit en Oman.

GECF

Gas Exporting Countries Forum (telt 11 leden

Gedifferentieerde integratie

Maakt het onderscheid tussen de voortrekkers en de die landen die niet deelnemen aan een wetgevend initiatief. Zie ook concentrische cirkels', Europa met verschillende snelheden' en versterkte of nauwe samenwerking.

Gedifferentieerde ontwikkeling

In uitzonderlijke omstandigheden wordt in een Europese gedifferentieerde ontwikkeling toegestaan of nemen lidstaten initiatieven buiten de EU. Voorbeelden zijn: euro, Schengen, Verdrag van Prüm. Initiatieven buiten de EU worden later meestal opgenomen in de communautaire wetgeving.

GFSR

Global Financial Stability Report. Wordt gepubliceerd door het IMF.

GGG

Global Governance Group bestaat uit 28 staten die boos zijn om uitgesloten ze zijn van de G20
Deze groep streeft een nauwe band na tussen de G20 en de VN

GHG

Greenhouse-gas emissions
Broeikasgasemissies

GLB

Gemeenschappelijk landbouwbeleid

Gemeenschappelijk Visserijbeleid

Common Fisheries Policy, afgekort CFP

Generalised System of Preferences

Afgekort: GSP. Een aantal ontwikkelingslanden kunnen onder zeer gunstige voorwaarden goederen uitvoeren naar de EU.

Géométrie variable

Veranderlijke samenstelling van de EU (cf. voortrekkersrol en nauwe samenwerking)

Geprivilegieerd partnerschap

Wordt door Frankrijk en Duitsland aan Turkije aangeboden als alternatief voor een volwaardig lidmaatschap. Commissievoorzitter Prodi noemde dit: alles behalve medebeslissing. Turkije wenst alleen te gaan voor een volwaardig lidmaatschap.

Gerecht, vrijheid en veiligheid

Is de naam van een beleidsdomein dat ook nog op twee andere namen is gekend: justitie en binnenlandse zaken of justitie en politionele samenwerking.

GINI-coëfficiënt

Index van, onder meer, inkomensongelijkheid

Globally Harmonized System (GHS)

Gaat om de indeling en etikettering (eenvormige gevaarsymbolen) van chemische stoffen. Vanaf 2010 voor stoffen en vanaf 2015 voor mengsels

Global systemically important banks

Afgekort: G-SIBs

GMES

Global Moinitoriing for Environment and Security
Sateliet communicatieproject dat een gezamenlijk initiatief is van de Europese Commissie en het Europese Ruimte-agentschap. Opgestart in 1998. GMES maakt gebruik van satelieten, grondinstallaties en vliegtuigen om milieu- en veiligheidsgevaren te controleren. GMES is nog niet operationeel. (11/2011)

GOBO

Gebruikt in de uitdrukking GOBO-tijdperk. Staat voor Grotesk, Onvoorspelbaar, Bizar en Onvoorstelbaar. Toepasselijk in een nabije toekomst waarin vele (technische) zaken mogelijk worden die dat nu nog niet zijn.


Gouden regel

Een verbod op middellange termijn om de structurele overheidsdeficits hoger te laten oplopen dan 0,5% van het BNP over de duur van een economische cyclus, volgens een kalender opgesteld door de Europese Commissie, na onderhandeling met elke lidstaat.

Governance indicators

Is een evolutie naar nieuwe corporate governance charters. Dergelijke documenten omvatten de regels voor deugdelijk bestuur in een bedrijf en de regels over de verhoudingen tussen management, raad van bestuur en aandeelhouders

Government Sponsored Entreprises (GSE)

Term uit bedrijfswereld. Bedrijf in moeilijkheden als gevolg van de kredietcrisis (bvb een bank), die door de overheid direct wordt gesteund opdat er geen faling zou volgen

Groenestroomcertificaten (GSC)

Een bewijs dat stroom op een milieuvriendelijke manier werd opgewekt (vooral elektriciteit en de verbranding van biomassa of biogas).

Grondwet voor Europa

Gedurende 18 maanden (2002-2003) vergaderde de Europese Conventie, voorgezeten door de voormalige president van Frankrijk, Valerie Giscard d'Estaing. Een Intergouvernementele conferentie bracht er enkele wijzingen aan. In de loop van 2004 werd het officieel getekend in Rome, in afwachting van de ratificatie door de nationale (en eventueel regionale) parlementen of tijdens referenda. In mei 2005 werd deze ontwerpgrondwet in Frankrijk en in Nederland verworpen.

Groeistrategie van de EU

In de strategie 'Europa 2020' is er sprake van drie soorten doelstellingen:
- slimme groei (smart growth): bevordert kennis, innovatie, vorming en de digitale maatschappij;
- duurzame groei (sustainable growth): maakt de Europese productie grondstofefficiënter en bevordert tegelijkertijd de competitiviteit;
- inclusieve groei (inclusive growth): verhoogt de deelname aan de arbeidsmarkt, het verwerven van vaardigheden en de strijd tegen de armoede.


GSK

Gemeenschappelijk Strategisch Kader. Hierin worden de doelstellingen van slimme, duurzame en inclusieve groei en de 11 prioritaire thema's vertaald naar concrete kernacties voor het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling

Haircut

Wordt gebruikt wanneer de overheidsschuld van een land een waardevermindering ondergaat.

Handelsbelemmering

Feitelijke of juridische belemmering van de vrije handel tussen staten

HDI

Human Development Index, een maatstaf voor de graad van ontwikkeling, brengt naast economische groei ook de verwezenlijkingen op het vlak van gezondheidszorg en onderwijs in rekening.

HEIDI

DG Gezondheid en Consumentenzaken heeft een databank gelanceerd (05/2012) met artikels (geschreven door erkende experts) rond alles wat met gezondheid te maken heeft

HFT

High Frequency Trading - Flashtrading - hogesnelheidshandel
Ook High frequency Trading (HFT) genoemd. Computergestuurde beurshandel (in de VS goed voor helft beurshandel). Om het toezicht op die handel mogelijk te mkaken komt er wellicht een Consolidated Tape-System, nl. een elektronisch systeem dat alle handelsdata zoals volumes en prijzen registreert en openbaar maakt voor alle beursplatformen.

Hercules programma

Dit programma is gericht op de bestrijding van fraude, corruptie en elke andere onwettige activiteit die de financiële belangen van de EU schaadt. Het legt o.m. de nadruk op de samenwerking tussen de Commissie, OLAF, de bevoegde nationale instanties, andere Europese instellingen en organen.

Hoge vertegenwoordiger voor Externe Relaties en Veiligheidsbeleid

High Representative for Foreign Affairs and Security Policy

Horizon 2020

Voor het eerst brengt Horizon 2020 alle EU steunprogramma's voor Onderzoek en Ontwikkeling samen, teneinde innovatie en competitiviteit te bevorderen en administratieve overlast drastisch terug te dringen.
Heeft drie prioriteiten:
- excellente wetenschap
-industrieel leiderschap
- maatschappelijke uitdaging
ITRE: Committee on Industry, research and energyhearing
CIP: concurrentiekracht en innovatieprogramma

IAAE

Internationaal Atoomenergieagentschap is een instelling van de VN (zetel: Wenen)

IACC

Internationale Anticorruptieconferentie, met zetel in Brasilia.

IASB

International Accounting Standards Board
Dit orgaan stelt de boekhoudregels op voor meer dan 100 landen. Wil de waardering van financiële instrumenten vereenvoudigen tot twee methoden: boekwaarde of 'faire waarde'

IBAN

International Bank Account Number: identificeert elke rekeninghouder, inclusief zijn bank en vestigingsland. De IBAN laat toe een betaling volledig automatisch te verwerken.

IBSA

Letterafkorting voor: India, Brazilië, Zuid-Afrika

ICT

Informatie- en communicatietechnologieën

IEA

Internationaal Energieagentschap, met zetel in Parijs. Energieverbruikerorganisatie van 26 Westerse landen.
Publiceert jaarlijks: World Energy Outlook

IEE II

Intelligent Energy - Europe II Programme
Dit programma wil bijdragen tot een veilige, duurzame en competitieve eneregieprijs voor Europa
Zie ook SAVE, ALTENER, STEER

IFRS

International Financial Reporting Standards
In hert Nederlands: Internationale boekhoudkundige normen

IGB

Interconnector Greece Bulgaria (gaspijpleiding)

IIF

Institute of International Finance
Internationale belangenorganisatie van de banken

ILUC

Indirect Land-use Change
Biofuelteelt die het areaal voor voedselteelt vervangt

IMF

Internationaal Monetair Fonds
Opgericht in 1944 in Bretton Woods.
Aantal aangesloten landen: 187.
De directeur-generaal is volgens de traditie een Europeaan, terwijl de Wereldbank door een Amerikaan wordt geleid. Er is een groeiende druk om de Europeaan te vervangen door een kandidaat uit de opkomende landen.
De groeilanden eisen ook hogere stemquota.

IMI JU

Innovative Medicines Initiative Joint Undertaking
Pan-Europees privaat-publiek partnerschap, bedoeld om de de samenwerking tussen alle betrokken partijen te bevorderen. IMI steunt pre-competitief onderzoek en ontwikkeling bij de ontwikkeling van veilige en effectieve medicijnen.

Infrastructuur voor ruimtelijke informatie in Europa

Infrastructure for Spacial Information in Europe, afgekort INSPIRE. Roept een gemeenschappelijke norm in het leven die milieu-informatie snel en gemakkelijk toegankelijk moet maken (van betere dienstverlening in noodsituaties tot een gezondere dagelijkse omgeving).

Insourcing

of reshoring is de omgekeerde beweging van 'offshoring' of 'outsourcing' van fabrieksbanen naar verre oorden, vooral naar China; grote bedrijven verhuizen nu (einde 2012) beetje bij beetje hun productie uit lageloonlanden terug naar Noord-Amerika (en later wellicht naar Europa)

Integrated Polution Prevention and Control Directive (IPPC)

Ook industriële uitstootrichtlijn genoemd

Intellectuele eigendomsrechten

In het Engels: Intellectual Property Rights (afgekort: IPR)
De Commissie zal eerst een strategie terzake formuleren. Bedoeling is in 2014 met wetgevende initiatieven te komen.

INTERACT II-programma

Verleent diensten en verstrekt hulpmiddelen over het beheer van samenwerkingsprogramma's

INTERREG IVC

Interregionaal samenwerkingsprogramma
Verstrekt een kader voor de uitwisseling van ervaringen tussen regionale en plaatselijke instellingen in verschillende landen. Er zijn volgende prioriteiten: innovatie en de kenniseconomie, en milieu en risicopreventie

Intergouvernementeel

Tussen regeringen. Het begrip staat in de EU tegenover "communautair".

Intergouvernementele besluitvorming

Besluitvorming waarbij uitsluitend de regeringen van de lidstaten betrokken zijn, niet de andere Europese instellingen.

Intergouvernementele Conferentie

Conferentie van de vertegenwoordigers van de regeringen van de lidstaten, bijeengeroepen om te beraadslagen en te beslissen over een wijziging van de Verdragen

Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC)

Internationaal Energieagentschap (IEA)

Opgericht in 1973 door industrielanden met als doel zich te wapenen tegen een plotse onderbreking van de energietoevoer. Kijkt toe op strategische olievoorraden in de deelnemende landen.
Het IEA telt 28 leden

International Accounting Standards Board (IASB)

International Food Safety Authorities network (Infosan)

Maakt deel uit van de Wereldgezondheidsorganisatie (VN). Wisselt informatie uit met het Europese RASFF (Rapid Alert System for Food and Feed).

Interne markt

Ruimte waarin vrij verkeer van personen, goederen, diensten en kapitaal plaatsvindt, zoals binnen een nationale staat.

Internationale Organisatie voor Migratie

IOM Heeft zetel in Brussel

Internet Service Providers

Afgekort: ISP's

IPA

Instrument voor pretoetredingssteun
Pre-Accession Assistance

IPC

Intellectual Property Rights
Copyright - auteursrechten bescherming

ISDS

Investor-state dispute settlement mechanism.
Laat toe een overheid aan te klagen voor discriminatie als gevolg van een beleidswijziging

ITER

International Thermonuclear Experimental Reactor

ITGI

Interconnector Turkey-Greece-Italy (naam van pijpleiding)

IWR

Internationaal Economisch Forum voor Hernieuwbare Energie

Joint Action to Support Micro-finance Institutions in Europe

Afgekort: JASMINE

Joint European Resources for Micro to Medium Entreprises

Afgekort: JEREMIE

Joint European Support for Sustainable Investment in City Areas

Afgekort: JESSICA

Joint implementation

Komt uit het Kyoto Protocol. Moedigt CO²-verminderende investeringen onder geïndustrialiseerde landen aan.

Kaderbesluit

Is een beslissing in de Raad, met eenparigheid genomen, zonder medebeslissing van het Parlement en zonder dat de Commissie nadien een controletaak heeft op de volledige uitvoering.

KIC

Knowledge and Innovation Communities
Doel: ondernemerschapsopleiding voor studenten en onderzoekers, met inbegrip van privé en publieke onderzoeksorganisaties over Europa

KIG's

Kennis- en innovatiegemeenschappen
Het Europees Instituut voor Innovatie en Technologie (EIT) wil zijn inspanningen om innovatie en ondernemerschap in de EU stimuleren door de oprichting van zes nieuwe grensoverschrijdende innovatiecentra, de zgn. KIG's voor de periode 2014-2020

KIS

Staat voor 'keep it simple', deze term wordt o.m. gebruikt in de beleggingswereld

Kwetsbaarheidsindex (van PwC)

Deze index, ook 'budgettaire armslag'-index genoemd, geeft weer in welke mate de overheidsschuld op lange termijn houdbaar is, namelijk hoe dringend er bezuinigd moet worden en welke ruimte er is voor
belastingverlagingen.

Kyoto Protocol

Deelt de doelstellingen van de UNFCCC, maar legt de rijke landen bindende verplichtingen op (1997) – operationeel in 2005)

LDC

Least developed countries. WHO-jargon

LEADER

Leader-projecten bevorderen toeristische activiteiten, plattelandseconomie en -bevolking, dorpskernvernieuwing en -ontwikkeling, landelijk erfgoed en intermediaire dienstverlening. Deze projecten kunnen max. 2,5 jaar duren.
Max. 65% van de gemaakte kosten wordt gecofinancierd Eigen inbreng min. 10%.

Learning EU at school

Deel van het Jean Monnet-programma. Gaat uit van de vaststelling dat de algemene kennis over de EU, het beleid en de instellingen ver beneden het optimale peil liggen. Dat programma komt er op verzoek van het Europees Parlement. Dat bepaalt dat levenslang studeren maatregelen moet opnemen
die Europese burgerschapsopvoeding, de studie van Europees democratisch burgerschap en van de Europese Unie in de scholen van het secundair
onderwijs voorzien.

Level playing field

Een markt waarin alle actoren dezelfde kansen krijgen

LERU

League of European Research Universities

LIBOR

London Interbank Offered Rate (benchmark) (rente bepaald in Londen) Interbancaire rente

LIP-sigaret

Lower ignition propensity
De zogenaamde LIP-sigaret heeft minder neiging tot ontbranding. Vanaf 17 november 2011 moeten alle sigaretten die in de EU te koop worden aangeboden 'brandveilig' zijn

Loopbrugclausule

Ook passerelle-clausule genoemd. Mits een eenparige beslissing van alle lidstaten kan in bepaalde beleidsdomeinen overgestapt worden naar een meerderheidsbeslissing in de Raad. Deze clausule werd nog niet toepast.

LRAP

Long-range Tansboundary Air Pollution
Is een Conventie die jaarlijks de emissie-inventaris voor de EU-27 lidstaten publiceert

LTRO

Long Term Refinancing Operation
Een initiatief van de ECB, op 1 maart 2012, met een driejaarslening aan banken aan een interest van 1% (als financiële hulp aan de banksector

Major Economies Forum

Groepeert zeventien grote economische mogendheden die verantwoordelijk zijn voor 80 procent van de uitstoot van broeikasgassen.

Mashreq-landen

Egypte, Jordanië, Libanon en Syrië.

MEA's

Multilateral Environmental Agreements

Meerjarig financieel kader

MFK : legt o.m. de maximum limiet van de Europese begroting voor een periode van zeven jaar vast.
Engels equivalent: multi-annual (financial) framework (MFF)
Ook: financial perspectives

MENA

Midden-Oosten en Noord-Afrika

Macro-economische richtsnoeren

Gemeenschappelijke macro-economische doelstellingen die convergentie nastreven. De lidstaten van de EU zijn vrij ze toe te passen, want de Europese Commissie beschikt niet over

MDG

Millennium Development Goals
Millenniumdoelstellingen (VN)

MEDA

Euro-Mediterraaans Partnerschap

Medebeslissingsprocedure

Procedure waarbij het Europees Parlement in een groeiend aantal communautaire aangelegenheden volledige medebeslissing heeft. Deze procedure verplicht de Raad van ministers naar een akkoord te streven met het Europees Parlement. Deze procedure wordt betiteld als de normale procedure. In de medebeslissingsprocedure wordt in de Raad bij gekwalificeerde meerderheid beslist.

MERCOSUR

Economisch (vooral handel) samenwerkingsakkoord tussen Brazilië, Argentinië, Uruguay en Paraguay.

MiFid

Market in Financial Instruments Directive
Richtlijn over alternatieve beleggingsfondsen
Recente richtlijn die aan herziening toe is, enerzijds als gevolg van de financiële crisis, anderzijds als gevolg van de technologische evolutie.

Missing markets

Je hebt geen tegenpartij en dus prijzen die gek en rentevoeten die aberrant zijn

Monetaire versoepeling

In het Engels: quantitative easing

Moral hasard

De Amerikaanse econoom en nobelprijswinner, Joseph Stiglitz, ligt mee aan de basis van dit begrip. Moral hasard slaat op het (meestal niet bedoelde) effect op het gedrag van actoren. Vindt plaats wanneer bepaalde actoren zich onttrekken aan hun verantwoordelijkheid. In het Nederlands maakt men (vrij vertaald) gewag van ethisch gevaar.

Moreel kompas

Niet alleen de wet van de markt telt, maar ook de waarden en normen van de maatschappij

Motorwegen van de Zee

Afgekort in het Engels: MoS

MTN

Multilateral Trade Negotiation

Multilateraal handelssysteem

Een geheel van overeenkomsten tussen verschillende landen of handelsblokken. Meestal streven deze overeenkomsten een zekere liberalisering van de handel na.

Multilateralisme

De bereidheid om met de verschillende betrokken partijen overleg te plegen om tot een vergelijk te komen.

Naakt shorten

Speculeren op een waardevermindering van effecten zonder die zelf te bezitten.

Nabuurschap

Een Europees beleid gericht op de onmiddellijke buurstaten om door vreedzame samenwerking politieke stabiliteit, vrede en welvaart te bevorderen.

NAFTA

North American Free Trade Agreement

NAMA

Non-Agricultural Market Access (w.o. industriële goederen).

Nauwe samenwerking

Voorziening in het Europees verdragsrecht waarbij een aantal lidstaten (minimum 9), kunnen overeenkomen in één of meerdere domeinen verder te gaan dan de andere lidstaten (zie ook gedifferentieerde ontwikkeling). Deze procedure wordt soms omzeild door initiatieven buiten de EU (Schengen).

NAVO (Noordatlantische Verdragsorganisatie)

Telt 28 leden, inclusief Kroatië en Albanië – Oekraïne en Georgië werden door de Europese leden afgewezen om Rusland niet te provoceren.

NEET

Not in Emplyment, Education or Training (EU-begrip)
Jongeren die niet meer studeren, geen opleiding volgen en geen werk hebben

Negatieve reële rente

Als de opbrengst van een spaarboekje ver onder de inflatie ligt, zodat de spaarder in reële termen geld verliest

NEL

North European Gas Pipeline: geplande pijpleiding die aansluit op North Stream (een nieuwe Duitse-Russiche gastoevoerleiding uit Rusland die op de bodem van de Baltische Zee wordt gelegd)

Netto bijdragende lidstaten

Lidstaten die meer betalen in de EU-begroting, dan dat ze van de EU ontvangen.

Next-11-landen

Andere dan BRIC-landen die ook een mooie economische groei realiseren.

NICE decade

Door Mervyn King, gouverneur van de Bank of England, de jaren negentig genoemd 'No inflation, Continuing Expansion'

Niet-conventionele olieproductie

De ontginning van niet-conventionele olie (schalieolie en teerzandolie)

Nieuwe wereldorde

Nieuwe (machts)verhoudingen tussen grootmachten en kleinere landen van de wereldgemeenschap. Deze verhoudingen kunnen ook worden gestroomlijnd door organisaties waarin, in meer of mindere mate, overleg en crisismanagement plaatsvinden. In dit verband spreekt men ook van een wereldregering.

NIMBY-syndroom

Afkorting voor: not in my backyard, of: niet in mijn achtertuin

Ninja-leningen

Afkorting voor No income No job na Assets. Bedoeld wordt personen die geen vast inkomen hebben, niet werken en ook geen andere bezittingen als onderp)aénd kunnen voorleggen (cf hypotheekcrisis in de VS)

Non Proliferation Treaty (NPT)

verdrag tegen de verspreiding vn kernwapens.

Non-tradable sector

Bedraagt in mature economieën ongeveer tweederde van de economie en is volledig afhankelijk van de interne vraag (prof. M. Spence, NY-University).

Notre Europe (foundation)

Denktank en studiegroep

NRF

NATO Response Force. Snelle reactie-eenheid van de verdragsorganisatie.
België levert daarin zes F-16 straaljagers en een mijnenveger.

NRP

(Jaarlijks) National Reform Programme (binnen het kader van het Europees semester)

OESO

Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (Parijs)
Engels: Organisation for Economic Co-operation & Development (OECD)

OHIM

Office for Harmonisation in the Internal Market (opgericht in 1996)

OIVO

Onderzoeks- en informatiecentrum van de verbruikersorganisaties

OLAF

Europees Bureau voor Fraudebestrijding.
European Anti-Fraud Office
Office pour la lutte anti-fraude

OMT

Outright Monetary Transactions
Obligatie-inkoopprogramma van de ECB (onder voorwaarden

Oostelijk partnerschap

EU en Witrusland, Moldavië, Georgië, Oekraïne en Azerbaidzjan. Dit partnerschap wordt door Rusland als vijandig bestempeld.

OPCW

Organisatie voor het Verbod op Chemische wapens
Gevestigd in Den Haag
Treedt op als waakhond tegen de verspreiding van chemische wapens
De OCPW heeft in 2013 de Nobelprijs voor de vrede gewonnen

OSPAR

Wordt in verband gebracht met Ospar-regio en Ospar-verdrag. De regio staat voor de noordoostelijke Atlantische Oceaan, incl. de Noordzee. Het verdrag heeft als doel door internationale samenwerking het maritieme milieu in die regio te beschermen.

OTC

Over the counter
De derivatenmarkt is een markt waar men risico's kan afwentelen. Wordt te veel voor speculatieve doeleinden gebruikt (zeepbeleffect)

OVSE (OSCE in 't Engels)

Telt 56 leden (incl. de Verenigde Staten en Rusland

Pact voor de euro

Ook: competitiviteitspact. Stelt maatregelen voor om de concurrentiekracht in de eurolanden te versterken. Het zijn vooral goede voornemens, er zijn geen sanctiemechanismen om dit alles af te dwingen (maart 2011).


PASC (Tunisie)

Programme d'Appui à la Société Civile en (Tunisie). Se propose de renforcer
la contribution effective des organisations de la société civile (tunisienne) au
dialogue politique, à la consolidation de l'Etat de droit, à la démocratisation et
au développement socio-économique de la (Tunisie)

PEFC

Pan European Forest Certification

Pericles 2020

Het programma Pericles 2020 is een uitwisselings-, bijstands- en opleidingsprogramma om de bescherming van eurobankbiljetten en -munten in Europa en de rest van de wereld te verbeteren. Het nieuwe programma zal op 1 januari 2014 van start gaan.

Permanente vertegenwoordigers

Vertegenwoordigers van de lidstaten die bijeenkomen in de COREPER. Deze vertegenwoordigers zijn diplomaten met de rang van ambassadeur. Deze vertegenwoordigers treden op als tussenschakel tussen de lidstaten en de Europese instellingen.

PESCO

Perma nent structured cooperation is een voorziening uit het Verdrag van Lissabon, die transnationale defensiesamenwerking mogelijk moet maken door de vorming van pioniergroepen aan te moedigen op een programma grondslag. Het Europees defensieagentschap daarentegen wil projectmatige samenwerking bevorderen. Beide streven structurele samenwerking na.

Petersbergtaken

Onder de leden van de EU werden in Petersberg bij Bonn nieuwe taken voor een Europees veiligheidsbeleid afgesproken.

PIIGS

Portugal, Italië, Ierland, Griekenland en Spanje danken die bijnaam aan hun slechte situatie inzake openbare financiën en economie.

PISA

Program for International Student Assessment
Een initiatief van de OESO, dat de prestaties van de 15-jarigen meet

PLL

Precautionary and Liquidity Line: is een nieuw leeninstrument van het Internationaal Monetair Fonds (IMF). Doel van de PLL is om het besmettingsgevaar van de financiële en economische crisis in te dammen. (22/11/2011)


PNR

Passenger Name Record (ontwerpregister voor in- en uitgaande passagiers in de EU)

Populisme

Maakt gebruik van zeer simpele en schijnbaar rationele argumenten in een context die meestal niet rationeel is, maar emotioneel: de politiek.

Ppb

Publiek-private samenwerking met betrekking op de financiering van publieke projecten, zoals infrastructuur

PPP

Purchasing Power Parity: aangepaste cijfers per land, waarbij het bbp gecorrigeerd wordt met de relatieve levensduurte en de omzetting in $

Preferentiële handelsakkoorden

In het Engels: Preferential Trade Agreements (PTA's)

Principles for Responsible Investment en Global Compact

Beide teksten werden door de Verenigde Naties geformuleerd. Ze handelen over een duurzaam beleggingsbeleid

PRIPS

Packaged retail investment products

PROGRESS

Dit programma verstrekt financiële steun bij het bereiken van de objectieven
van de EU bij tewerkstelling, sociale zaken en gelijke-kansen, zoals bepaald in
de Sociale Agenda en in de Europa 2020 strategie.

Protectionisme

Tarifaire of niet-tarifaire hindernissen voor het vrij verkeer van goederen, diensten of kapitalen.

PSA

Project Support Agreements. Deze overeenkomsten worden gesloten tussen de operator van de Nabucco-pijpleiding (Nabucco Gas Pippeline International GmbH) en lokale operatoren (OMV-A, BOTAS-Tu, Bulgasgaz-Bu, Transgas- Ru, Mol Natural Gas-H, RWE-D). Een intergouvernementele overeenkomst regelde de transitkwesties.

PSI

Private sector involvement
Uitdrukking gebruikt voor de vrijwillige schuldverlichting door private obligatiehouders (zie Griekenland)

Pump-Politik

Duits woord. Staat voor een beleid waarin het Europese noodfonds of de ECB onbeperkt staatsobligaties opkoopt van eurolanden in nood om hun rente (op staatsschuld) in toom te houden.

Qualified majority voting (QMV)

Beslissing bij gekwalificeerde meerderheid in de Raad van ministers. Heden gelden nog de regels bepaald in het Verdrag van Nice. Ten vroegste in 2013 zullen de nieuwe regels zoals bepaald in het Verdrag van Lissabon worden toegepast.

Raad van Europa

Telt 47 leden, waarvan 27 lidstaten van de EU. Met zetel in Straatsburg.
Houdt zich in met de mensenrechten in Europa.
Intergouvernementeel.

Raad van de Europese Unie

Instelling van de Europese Unie waarin de lidstaten vertegenwoordigd zijn door ministers. De Raad (vroeger de "Raad van Ministers") komt bijeen in een wisselende samenstelling, afhankelijk van het beleidsterrein waarover beslissingen moeten worden genomen. De Raad is nog steeds het belangrijkste beslissingsorgaan van de Europese Unie. Alle beslissingen moeten steeds door de Raad worden genomen, alleen in intergouvernementele aangelegenheden of samen met het Europees Parlement in communautaire aangelegenheden.

Raad voor de Toekomst

Europese integratie steunen is geen zaak van solidariteit maar van verlicht eigenbelang, verklaart deze denktank, met o.m. Guy Verhofstadt, Gerhard Schröder, Tony Blair, Nouriel Roubini en Joseph Stiglitz. Wordt gefinancierd door de Duitser Nicolas Berggruen.

Rapid Alert System for Food and Feed (RASFF)

Opgericht op 16/7/1979. Heeft tot doel de voedselveiligheid in de EU te bewaken. Bevordert de uitwisseling van informatie. Wil de effecten van contaminatie beperken. Werkt samen met het International Food Safety Authorities Network van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO).

Ratificatie

Goedkeuring door het nationale of regionale parlement of door het volk (referendum) van een internationaal of Europees verdrag.

Ratingbureau

Kredietwaardigheidbeoordelaar

REA

Research Executive Agency

Reach

Europees programma voor de registratie, evaluatie en goedkeuring van chemische stoffen in de EU. Tegen juni 2009 moet de lijst van de gevaarlijke stoffen opgesteld zijn. Die stoffen moeten vervangen worden door veilige alternatieven.

Rechtsinstrumenten

Soorten wettelijke beslissingen.

Relex

Naam van het directoraat-generaal van de Commissie dat zich heeft ingehouden met de externe relaties van de EU.

Rendez-vous clausule

De Europese Commissie de zaak (of regelgeving) over vijf jaar opnieuw bekijken


REPRO's

Repurchase agreements ook onderpandmarkt
Hierbij ruilt de ene partij effecten voor geld van een andere partij met de
belofte ze later terug te kopen

RES

Renewable Energy Sources

Resolutiefondsen

Nationale fondsen die kunnen worden ingezet voor het consolideren of zelf het vereffenen van probleembanken

Resolution regime

De Europese Commissie definieert het regime van een gestuurde faling van een financiële instelling, zonder dat de belastingbetaler ervoor zal moeten opdraaien.

RIA.

Reguleringsimpactanalyse. Zowel de Europese Commissie als Vlaanderen passen deze analyse toe.

Richtsnoeren

Grote economische richtsnoeren (mbt coordinatie economisch beleid)
In het Frans: Grandes orientations de politique économique (GOPE)

Rivieren Informatiesysteem

River Information System. Afgekort in het Engels en Nl: RIS

Rode haring

In het Engels red herring. Verwijst naar een tactiek waarbij de aandacht wordt weggetrokken van wat werkelijk belangrijk is. Iemand op het verkeerde been zetten.

RPI

Rapid Financing Instrument: is een nieuw instrument van het Internationaal Monetair Fonds (IMF), dat landen die in moeilijkheden zijn gekomen door zogenaamde 'van buitenaf komende schokken' helpt, zoals natuurrampen. (22/11/2011)

SAA

Stabilisation and Association Agreement (pre-toetredingsfase)

Samenlevingsmodel

Het geheel van waarden en normen en van grondwettelijke regels die het karakter van een samenleving bepalen. Geldt zowel voor een nationale staat als voor de Europese Unie.

SAVE

Eenergy efficiency and rational use of energy resources (zie ook IEE)

Schaduwbanken

Ook parallelle banken of shadow bankers genoemd.
Deze banken vormen een risico voor het Europees financieel systeem.
Een strenge omkadering van de schaduwbanken dringt zich op.

Schengen

Aanvankelijk een verdrag buiten de Europese Unie. Gestart met vijf lidstaten: Frankrijk, Duitsland en de Benelux. Deze landen wensten de vrije circulatie van personen te bevorderen door de onderlinge grenscontroles op te heffen. In 1996 opgenomen in het Verdrag van Amsterdam en uitvoerbaar gesteld in 1999.
Deze zone laat aan 400 miljoen Europeanen toe zonder paspoort te reizen in 26 landen (de EU-landen, behalve het VK, Ierland, Roemenië, Bulgarije en Cyprus inclusief 4 staten die geen lid zijn van de EU: IJsland, Noorwegen, Zwitserland en Liechtenstein).

Schuldenoverlast

In het Engels: debt overhang

Scoreboard

Macro-economische indicatoren
Buitensporige Tekort Procedure

Sectorals

Zijn afspraken om de invoertaksen te schrappen in specifieke sectoren. Volgens het mandaat van de Doha-onderhandelingen zijn sectorals vrijwillig.

SEPA

Single Euro Payments Area
In het Nederlands: Europese betaalruimte die het betaalverkeer in euro binnen de EU harmoniseert. Bedrijven moeten, in elk land waar ze actief zijn, niet langer een bankrekening openen Ze kunnen alle betalingen voor heel Europa vanop één rekening uitvoeren.

SESAR

Een EU-instelling die de inspanningen leidt om de Europese luchtverkeers-
controle te wijzigen in het kader van de 'single-sky policy'.

SFP

Single Farm Payment

SGP

Stabiliteits- en groeipact
Stability and Growth Pact

Shangri-La Dialogue

Jaarlijkse ontmoeting in Singapore van de Asean-leden waar over veiligheidsproblemen wordt gepraat
Gaat samen met Asean Regional Forum en End-Asia Summit

Shorten

Een shortseller speculeert op dalende of op stijgende koersen.

SitCen

Joint Situation Centre
Volgt wereldwijd evenementen op en centraliseert informatie 24-op-24 uur basis. Het SitCen is bedoeld als deel van de Europese Dienst voor Extern
Optreden, zodra het is opgericht

SIRG

Social Inclusion Regional Group

Sixpack

Zes wetgevende teksten over strengere controle op de nationale begrotingen (4) en het sociaal-economisch beleid (2). (04/2011)

Sjanghai Samenwerkingsorganisatie (SSO)

Samenwerkingsverband tussen Rusland, China, Kazakstan, Oezbekistan, Kirgizië en Tadjikistan. Wordt geleid door Rusland als een tegengewicht voor de NAVO.

Smart Defence

Het antwoord van de NAVO op de krimpende defensiebudgetten. Lidstaten doen samen wat ze alleen niet kunnen (o.m. gezamenlijke aankopen, training, specialisatie, samenwerking) (05/2012)

Smart Specialisation Platform

Opgericht door de Europese Commissie en is bedoeld om de regio's en lidstaten te ondersteunen in het uitwerken van hun onderzoeks- en innovatiestrategie. Wordt voor drie jaar gehuisvest in het Institute for
Prospective Technological Studies (Joint Research Centre) in Sevilla.

SMP

Securities Market Programme.
Was het eerste inkoopprogramma van de ECB voor overheidsobligaties. Sinds 6/09/2012 is er met de Outright Monetary Transactions (OMT) een krachtiger, maar ook voorwaardelijker opvolger.

SPV's

Buitenbalansvehikels van banken

Socially Responsible Investment (SRI)

Fondsensector of fonds voor duurzaam beleggingen

Social Protection Committee

Comité voor Sociale Bescherming
Publiceert rapporten over kinderarmoede en welzijn van kinderen

Soeverein risico

Gaat over overheidsschulden en het risico dat de overheid haar schulden niet kan terugbetaklern

Soft power

De uitputting van alle vreedzame middelen van overleg alvorens naar een militaire optie te grijpen.

Solidariteitsclause

Roept de lidstaten op om 'gezamenlijk op te treden', indien een lidstaat het
voorwerp wordt van een terroristische aanval of een natuurramp.

Solvit-netwerk

Europees netwerk van nationale antennes, die door de nationale staten worden gefinancierd, en die tbv. burgers of ondernemingen problemen binnen de interne markt helpen oplossen.

SORT-verdrag (2002)

Strategic Offensive Reduction Treaty

Sovency II (S2)

Een Europese richtlijn (in wording) voor de verzekeringssector (8/2012)

Special Safeguard Mechanism (SSM)

Het Speciale Veiligheidsmechanisme, ontwikkeld door de Wereldhandelsorganisatie, houdt in dat landbouw-ontwikkelingslanden hun tolheffingen kunnen verhogen zodra hun thuismarkt overspoeld zou worden door producten van buitenaf, wat hun eigen boeren in problemen zou brengen. Dit mechanisme treedt maar in werking als er een akkoord komt in het kader van de Doharonde

Spinelli Group (The)

Opgericht (op 15/09/2010) door een aantal Europese federalisten, waaronder Guy Verhofstadt en Daniël Cohn-Bendit, beiden fractieleiders in het Europees Parlement. De groep wil een federaal en post-nationaal Europa, een Europa van de burger, promoten.

SPP

In het Engels: spokesperson's service (dienst van de woordvoerder van bvb een eurocommissaris)

Spread

Het renteverschil tussen obligaties van zwakke en sterke landen.

SRB

Single Resolution Board of ontmantelingsraad (voor zombiebanken)

SRM

Single Resolution Mechanism of Eénvormige afwikkelingsprocedure of gemeenschappelijk (centraal) afwikkelingsmechanisme of mécanisme de résolution unique (MRU).
Werkt met een resolutiefonds (nog op te richten - 01/2014)
Wil het toezicht over en de afwikkeling op een centraal (Europees)
beleidsniveau onderbrengen om probleembanken uit hun lijden te verlossen (opdoeken of afbouwen).
Is een nieuwe pijler van de Bankenunie.

SSM

Single Supervisory Mechanism of één bankentoezicht
Mécanisme de Supervision Unique (MSU)

Stagflatie

Economisch klimaat gekenmerkt door een sterk vertraagde economische groei en hoge inflatie (en fors oplopende consumptieprijzen).

START-verdrag (5/9/1994)

Strategic Arms Reduction Treaty

STEER

Promotes energy efficiency and the use of new and renewable energies sources in transport (zie ook IEE)

Stress test

Weerstandstest toegepast op banken in zeer extreme (theoretische) scenario's

Strategie van Lissabon

De doelstelling om van de Europese Unie de meest concurrentiële kenniseconomie ter wereld te maken tegen 2010. Heet nu Agenda van Lissabon met bijgestelde doeleinden. Besluitvorming via de open coördinatiemethode. Komt neer op 'name en shame' bij niet halen van de doelstellingen. De Europese Commissie maakt een jaarlijks voortgangsrapport.

Strategie voor Duurzame Ontwikkeling (SDO)

Strategie voor Duurzame Ontwikkeling van de EU (Göteborg – 2001). Het begrip zelf gaat terug naar 1987 (zie Brundtland-rapport). Het begrip is ruimer dan milieu alleen. Het dekt ook de economische en sociale domeinen. Het kent de afgeleide begrippen billijkheid, leefbaarheid en het draaglijk zijn.

Stress test

Een aantal criteria die de financiële sterkte van een financiële instelling (bank, verzekeringsmaatschappij e.a.) test in moeilijke tijden, zoals een krimpscenario of een panieksituatie op de obligatiemarkten. De stresstest moet de weerbaarheid van de financiële instelling peilen.

Subsidiariteitsbeginsel '

De Unie treedt slecht op indien en voor zover de doelstellingen van het overwogen optreden niet voldoende door de lidstaten op centraal, regionaal of lokaal niveau kunnen worden verwezenlijkt en derhalve vanwege de omvang of de gevolgen van het overwogen optreden beter door de Unie kunnen worden bereikt'.

Subsidiariteit

Principe dat de beslissingen moeten worden genomen op het niveau dat het dichtst bij de burger staat

Sunk cost falacy

Begrip geformeerd door Daniel Kahneman (Thinking Fast and Slow)
Is de neiging om vast te houden aan projecten omdat ze zoveel hebben gekost en de kosten worden weggemoffeld zodat we niet moeten toegeven dat het project of de belegging een mislukking is.

Supranationaal

Boven de staten. Begrip dat een samenwerkingsverband tussen staten aanduidt waarbij de beslissingen volgens bepaalde procedureregels worden genomen door instellingen waarin de staten vertegenwoordigd zijn. De genomen beslissingen zijn bindend voor de lidstaten en in bepaalde gevallen ook rechtstreeks voor de ondernemingen of hun burgers. De naleving van de genomen beslissingen wordt gecontroleerd door een onafhankelijke instelling, namelijk de Europese Commissie. Het begrip staat tegenover "intergouvernementeel".

SWIFT

Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication. Hoofdkantoor in Terhulpe (bij Brussel). Opgericht in 1973. Privaatrechtelijke vereniging. Heeft klanten in 208 landen.

TAP

Transadriatic Pipeline (naam van pijnleiding)

TAPI

Turkmenistan, Afghanistan, Pakistan and India Pipeline
Vooral de Amerikaanse administratie heeft grote (geopolitieke) belangstelling
getoond. De risico's verbonden aan het Afghaanse traject zijn bijzonder groot.
De financiële risico's zijn dat ook omdat de pijplijn zeer duur is.

Target2

Trans-European Automated Real-time Gross Settlement Express Transfer System. Samen met voorganger Target sinds 1999 het betalingssysteem tussen banken in het eurosysteem. Het is de ruggengraat van de eurozone.

Tempus

Hervorming van het hoger onderwijs door internationale samenwerking tussen hoger onderwijsinstellingen in de EU en de partnerlanden rondom de EU.

TEN-T

Trans-European Transport Network
Europees programma dat de uitbouw van een trans-Europese infrastructuur bevordert

TEN-TEA

Trans-European Transport Network Executive Agency

Territoriale Agenda (TA 2020)

Is de samenwerking tussen de Europese ministers bevoegd voor Ruimtelijke ordening, met een eerste Agenda in 2007. Door het Verdrag van Lissabon is territoriale cohesie nu een gedeelde bevoegdheid van de Europese Commissie en de lidstaten.

TIBOR

Tokyo Interbank Offered Rate (rente bepaald in Tokyo)

Too big to fail

Wordt gezegd van banken die zo groot zijn, dat hun faling de nationale economie of het internationale financiële stelsel zoveel schade zou toebrengen en voor een zogenaamde systemische ineenstorting kan
zorgen (domino-effect). Tegelijkertijd wordt er ook gesproken van 'too big to save' als de redding van een bank de middelen van de nationale staat overstijgen..

Totaalaanpak van migratie

Is de externe dimensie van het EU-beleid rond migratie. Is het kader voor dialoog en samenwerking met niet-EU-lidstaten. Hierover lanceert de
Europese Commissie een raadpleging (12/4/2011)

Transatlantic Economic Council

Een EU-VS forum in 2007 opgericht om de dialoog over handelsaangelegenheden te vergemakkelijken.

Trans-Pacific Partnership

Afgekort: TPP. Is een project dat volgende landen telt: de VS, Australië, Brunei, Chili, Maleisië, Nieuw-Zeeland, Peru, Singapore en Vietnam.

Transparancy International

Treedt op als waakhond voor corruptie. Deze kost de EU 120 miljard euro per jaar. 'Het is een ziekte die een land van binnenuit opvreet', omschrijft de Europese Commissie het fenomeen.

TSCG

Traité sur la stabilité, la coordination et la gouvernance de l'union économique en monétaire, in het kort ook traité d'union budgétaire (verdrag over de budgettaire unie, of volledig: 'Het Verdrag inzake stabiliteit, coördinatie en governance in de Economische en Monetaire Unie'.). Geparafeerd op 1/03/2012 door de 25 staats- en regeringshoofden.

TTIP

Transatlantic Trade and Investment Partnership
of transatlantische vrijhandelszone tussen de EU en de VS
De onderhandelingen zullen wellicht in 2013 starten.

TPP

Trans-Pacific Partnership telt twaalf leden w.o. VSA, Nieuw-Zeeland, Australië, Maleisië, Vietnam

Twin deficits

Het is de combinatie van begrotingstekorten (boven de 10 procent van het bbp) en een substantieel tekort op de lopende rekening. Dit is meestal het recept voor een zwakkere munt.

UCITS

Beleggingsfondsen met een Europees paspoort

UEF

Union of European Federalists (Brussel)
Unie van Europese Federalisten, opgericht in 1947

UNEP

VN Milieuprogramma

UNFCCC

United Nations Framework Convention onClimate Change (19992 – Rio de Janeiro) – operationeel in 1994.

UNHCR

De vluchtelingenorganisatie van de VN

Uniciteit

De afspraak volgens dewelke alle lidstaten van de Europese Unie steeds samen beslissen over al de gemeenschappelijke initiatieven. Het is een basisprincipe voor de werking van de EU. Vier uitzonderingen: een opt out voor één of meerdere lidstaten in wel omschreven beleidsdomeinen, een nauwere samenwerking tussen minimum 9 lidstaten eveneens in een welomschreven domein, de eurozone en de Schengenzone.

Vanguard Group

Een samenwerkingsverband dat met eigen voorstellen wil wegen op het industrieel beleid in Europa. Opgericht in november 2013. Telt 15 Europese industriële topregio's. Naast Vlaanderen, ook Baden-Würtenberg, Nord- Rheinland-Westfalen, Baskenland;, Lombardije, Schotland en Wallonië.

Venice Commission

Created in 1990
Council of Europe's Legal Advisory Group

VLARIP

Vlaanderen's Reach Implementatie Peterschapsproject – helpt Vlaamse KMO's die chemicaliën produceren, gebruiken en verhandelen bij het voldoen aan de Europese wetgeving van Reach

Vleva

Vlaams-Europees Verbindingsagentschap (2006)
Ziet zich als een intelligentiesnelweg tussen Vlaanderen en Europa.
Wil interactie verbeteren. Is een combinatie van vertegenwoordigers van de overheid en van actoren uit het Vlaamse maatschappelijk middenveld. Bereid proactief de besluitvorming van de EU voor, door de Vlaamse bekommernissen over te maken. Bij de implementatie van nieuwe regelgeving, neemt ook de nazorg voor haar rekening.

Voorzitter van de Raad van de Unie

Persoon (de premier van het land) die het roterend voorzitterschap waarneemt
Niet te verwarren met de voorzitter (president) van de Europese Raad

Voorzorgsprincipe

In het Engels: precautionary principle (vooral gebruikt i.v.m. milieu)

WCO

World Customs Organisation

WEO

World Economic Outlook, periodieke studie over de wereldeconomie gepubliceerd door het IMF

Wetenschap-technologie-kapitalisme

WTK-bestel: sommige denkers keren zich tegen deze combinatie

Win-win game

Beide (alle) partijen winnen erbij

WIPO

World Intellectual Property Organization
VN-agentschap

WKK

Warmtekrachtkoppeling

WTO

Wereldhandelsorganisatie
Opvolger van het 'Algemeen Akkoord over Tarieven en Handel' (GATT). De WTO moet de wereldhandel in goede banen leiden. De organisatie treedt op als scheidsrechter in handelsgeschillen tussen staten en is het forum voor internationale handelsonderhandelingen. De WTO telt 151 lidstaten (toetreding van Oekraïne volgt in juli 2008). World Trade Organisation of Wereldhandelsorganisatie. De afkorting WHO kan verwarring scheppen met deze van de World Health Organisation of WHO.

Your Europe

Portaalsite toegankelijk via de Europa website, die mobiele Europeanen helpt (privé of zakenlui) om hun rechten en kansen te leren kennen in Europa. In alle Europese talen (22). Helpt ook hun rechten snel en doelmatig te verdedigen.

Zero-sum game

De ene verliest als de andere wint

Zwarte zwanen

Zijn (economische) gebeurtenissen die uit het niets opduiken en het heersende wereldbeeld op zijn kop zetten



(28/03/2014)