Lexicon
Europa van A tot Z
Aanbeveling
Een aanbeveling is geen bindend instrument, maar de nationale regulatoren zullen zich moeten verantwoorden waarom ze afwijken van die aanbevelingen van de Europese Commissie.
Absorptiecapaciteit
De capaciteit van de Europese Unie om nieuwe lidstaten op te nemen, rekening houdend met de financiële, economische, sociale en culturele gevolgen van toetreding
ACER
Europees agentschap waarin alle nationale energieregulatoren samenwerken
Acquis communautaire
Communautaire verworvenheden. Het geheel van de bindende regels die door de EU werden aangenomen. Landen die tot de EU willen toetreden moeten de bestaande regels aanvaarden en opnemen in hun eigen wetgeving.
ACS-landen
Afrika-Cariben-Stille Oceaan-landen – ex-koloniën van Europa waarmee een preferentieel tarief gold tot 31/12/2007. De EU wil dat systeem vervangen door EPA's (zie verder)
ACTA
Anti Counterfeiting Trade Agreement
Handelsovereenkomst ter Bestrijding van Namaak
37 landenakkoord van oktober 2010 waarin IE (intellectuele eigendom, merken, auteursrechten en andere IE-rechten worden beschermd)
Dit akkoord moet nog in voege treden
Het kan bijdragen tot een betere bescherming van innovatie en creativiteit
ADIA
Areospace and Defense Industries Association
Agra.
Alliance for Green Revolution in Afrika. Voorzitter Koffi Annan.
AIFM-richtlijn
Alternative Investment Fund Managers Directive (voor fondsen van durfkapitaal en private equity
Richtlijn voor Alternatieve beleggingsfondsmanagers
Akkoord van Luxemburg
Gemeenschappelijke verklaring van de EEG-lidstaten in januari 1966 die een einde maakte aan de 'legestoelpolitiek' van Frankrijk. Het Akkoord hield in dat elke lidstaat een vetorecht heeft in zaken waarbij zijn "vitale nationale belangen" in gevaar kunnen komen.
Alternative Investment Fund Managers Directive
Afgekort in het Engels: AIFM. Regelt de rol van hedgefondsen (risico kapitaalfondsen) en vermogensbeheerders.
Annual Policy Strategy
APS: document van de Europese Commissie waarin de prioriteiten voor het komende jaar worden uiteengezet. Hierop formuleert het EP een resolutie.
APEC
Organisatie voor Economische Samenwerking in Azië en de Stille Oceaan
Appelate Body
Is het hoogste internationaal hof toegevoegd aan de Wereldhandelsorganisatie (WHO). Het regelt handelsgeschillen tussen staten. Deze geschillenbeslechting is uniek. De procedure begint bij verplichte 'consultaties' (gewone onderhandelingen tussen de strijdende partijen), bij geen akkoord wordt een 'panel' gevormd, dat een 'rapport' moet schrijven. Dat panel is een rechtbank in eerste aanleg, die een uitspraak doet. In beroep, wat bijna steeds het geval is, is het aan het zevenkoppige Appelate Body of Beroepsorgaan. De zeven rechters moeten onpartijdig en onafhankelijk zijn en vertegenwoordigen een bepaalde rechtscultuur.
ASEAN Association of South-East Nations
Is een economische en geopolitieke vereniging van tien Zuidoost-Aziatische landen. Bij de oprichting waren er vijf leden: Indonesië, Maleisië, de Filipijnen, Singapore en Thailand. Later kwamen er nog bij Brunei, Vietnam, Laos, Myamar, Cambodja. Soms zitten ook China, Japan en Zuid-Korea mee aan tafel. Sedert 1/1/2010 is er een vrijhandelsovereenkomst tussen China en Asean.
Asset Inflation
Is het gevolg van een vlucht naar vastgoed, naar aandelen en naar grondstoffen. Deze ontwikkeling is het gevolg van het overtollige en te goedkoop geld. De stijging van de aandelenkoersen, van de grondstoffen en van het vastgoed wordt uiteindelijk een luchtbel.
Assigned Amount Units (AAU)
Niet gebruikte emissierechten (kunnen niet verkocht worden op de koolstofmarkt, wel aan landen die de Kyoto-normen niet halen).
Avondroodclausule.
Ook horizonclausule of sunset clause genoemd. Verwijst naar regels die na een bepaalde periode uitdoven, tenzij er een handhavingstoets heeft plaatsgevonden.
Aziatische Ontwikkelingsbank
In het Engels: Asiatic Development Bank (ADB
Bail-out
Verbod op bijstand (no bail-out), werd in het Verdrag van Lissabon vastgelegd
in het Frans: clause de non-renflouement
Baselcomité
Overlegorgaan van de centrale bankiers, met zetel in Basel (Zwitserland)
BASIC
Cf. BRIC, een acroniem dat staat voor: Brazilië, Zuid-Afrika, India en China.
Batna
Engels letterafkorting. Staat voor: best alternative to a negociated agreement
bbp
Bruto binnenlands product van een land, vroeger bruto nationaal product genoemd. Wordt ook gebruikt voor de Europese Unie.
Betalingskredieten
Het verschil tussen de toewijzing van verplichtingen en de betaling ervan.
Een deel van de projecten wordt uiteindelijk niet uitgevoerd.
Bevoorrecht partnerschap
Begrip ingevoerd toen het concept van Europees nabuurschap werd geformuleerd. Wordt ook gebruikt door de tegenstanders van de toetreding van Turkije tot de EU als alternatief voor een volwaardig lidmaatschap.
BIB
Bank Internationale Betalingen, bank van de Centrale banken, met zetel in Basel (Zwitserland)
BIC
Bank Identifier Code is een internationale code die banken gebruiken voor het
bankverkeer. De BIC wordt ook wel SWIFT-adres of SWIFT-code genoemd
BIS
Bank of International Settlements (Bank Internationale Betalingen BIB)
Gevestigd in Bazel (CH). Is de bank van de centrale banken.
BRIC-landen.
Groeilanden: Brazilië, Rusland, India en China.
Ook genoemd Big Rapidly Industrialising Countries
BRICS-landen
Groeilanden. Dezelfde vier, maar met Zuid-Afrika.
Buitenbeurstransacties
Afgekort in het Engels: OTC. Gaat over de handel in derivaten (CDS).
Bureau of European Policy Advisers (BEPA)
Is een reflectiegroep die de voorzitter van de Europese Commissie en de diensten van de Commissie informeert en adviseert over alle beleidskwesties die van belang zijn voor de EU.
BusinessEurope
Voormalige UNICE – koepel van de werkgeversorganisaties in Europa
Cap and trade x
EU-programma's om de uitstoot van broeikasgassen te beperken
Carbon Capture And Storage (CCS)
Opslag onder de grond in luchtdichte lagen van CO² die ontstaan is als gevolg van verbranding. Zodoende wordt het volume van vrije broeikasgassen verminderd en hun schadelijk effect beperkt.
CBFA
Commissie voor het Bank-, Financie- en Assurantiewezen (België)
CBO
Congressional Budget Office (VSA)
Onafhankelijke begrotingswaakhond
CCCTB
Common Consolidated Corporate Tax Base Geconsolideerde basis voor vennootschapsbelasting of gemeenschappelijke Europese belastbare grondslag voor de vennootschapsbelasting
CCF
Central Counterparties of Centrale Tegenpartijen
Transparante beurzen en elektronische platformen
CCRE
Conseil des Communes et Régions d'Europe
Raad van Gemeenten en Regio's van Europa
CCS
Carbon Capture and Storage
CCT
Common Custums Tariff
Gemeenschappelijk douanetarief van de EU (interne markt)
CEBS
Europees Comité van Toezichthouders voor Effecten (tot 31/12/2010)), in het Engels: CESR
Europese koepel van marktentoezichthouders
Europees Comité voor Toezicht op Effectenmarkten, ook Europese beurswaakhond genoemd
CEBS wordt vervangen door ESMA
CEC
Conferentie van Europese kerken, een gemeenschap van 125 orthodoxe, protestantse, anglicaanse en oud-katholieke kerken.
CEC en COMECE werken nauw samen
CEDEFOP
Europees Centrum voor de Ontwikkeling van de Beroepsopleiding, ook Centre Européen pour le Développement de la Formation Professionelle genoemd.
CEPS
Centre for European Policy Studies (studiecentrum en denktank in Brussel)
CFP
Common Fisheries Policy
Gemeenschappelijk Visserijbeleid
Circuit breakers
In het Nederlands handelsremmers genoemd. Een systeem dat op de beurs van Londen wordt gebruikt. Treedt in werking als zonder aanwijsbare reden de koers van een of meerdere aandelen plots keldert (met meer dan tien procent). Een 'fat finger' is een transactie waarbij een handelaar op een verkeerde toets drukt en zo een monsterorder plaatst. De beurs annuleert na het stopzetten al die orders en hervat na vijf minuten de handel.
CIVETS
Een nieuw letterwoord voor een nieuwe groep van opkomende markten die klaarstaat om een grotere economische rol te spelen. Omvat de landen: Colombia, Indonesië, Vietnam, Egypte, Turkije en Zuid-Afrika.
Daarnaast goochelt men ook met begrippen als MAVINS en Next Eleven.
Clean Development Mechanism (CDM)
Voorzien in het Kyoto-protocol. EU-lidstaten doen groene investeringen elders in de wereld en krijgen hiervoor uitstootcertificaten.
Clean Transport Systems initiaitive (CTS)
Dit initiatief kadert in de EU-2020-strategie. Het CTS initiatief moet de Commissie helpen om, op lange termijn, de olieafhankelijkheid van de transportsector drastisch te reduceren, of zelfs te elimineren. Eerst is er een openbare raadpleging (08/2011)
Collectieve Veiligheidsorganisatie (ODKB)
bestaat uit Rusland, Wit-Rusland, Kazakstan, Kirgizië, Tadzjikistan, Oezbekistan en Armenië. Die landen beslisten een snelle interventiemacht op te richten. Deze macht moet ook kunnen optreden tegen terrorisme en drugshandel.
COMECE
De permanente vertegenwoordiging van de Europese Katholieke bisschoppen bij de Europese Unie. Fungeert als een religieuze lobby.
Comité van de Regio's
Instelling van de Europese Unie met een raadgevende opdracht waarin de regio's van de Europese Unie vertegenwoordigd zijn. Omdat niet alle lidstaten dezelfde regionale en locale bestuursvormen hebben, wordt het begrip "regio'" zeer breed geïnterpreteerd. Niet enkel de grondwettelijke regio's van de lidstaten maken er deel van uit (zoals de Belgische gewesten en de Duitse Länder) maar ook steden en groepen gemeenten. Dit wordt door de lidstaten zelf bepaald.
Comitologie
Systeem waarbij de Europese Commissie zich bij de uitvoering van haar opdracht geval per geval laat bijstaan door comités, samengesteld uit experts die door de lidstaten worden aangeduid. Bepaalde comités hebben een adviserende opdracht (raadgevende comités), andere nemen beslissingen waarvan de Commissie alleen kan afwijken als de Raad het daarmee eens is (comités van beheer en reglementeringscomités).
Common and Foreign Security Policy
Afgekort: CFSP. In het NL: Gemeenschappelijk Buitenlands- en
Veiligheidsbeleid (afgekort: GBVB)
Communautair
Betrekking hebbend op de specifieke besluitvorming binnen de Europese Gemeenschap. Het begrip is verwant met het begrip "supranationaal" en staat in de EU tegenover "intergouvernementeel".
Communautaire besluitvorming
Besluitvorming volgens de specifieke procedures die in de verdragen zijn bepaald en waarbij het Europees Parlement betrokken is. Communautaire besluitvorming leidt in de regel tot richtlijnen terwijl intergouvernementele besluitvorming gewoonlijk resulteert in verdragen en akkoorden.
Comprehensive Economic and Trade Agreement (CETA)
Overeenkomst tussen de EU en een belangrijke handelspartner waarbij tot verregaande liberalisering van de handel wordt overgegaan
Consolidated tape-system
Een elektronisch systeem dat alle handelsdata zoals volume en prijzen registreert en openbaar maakt voor alle beursplatformen
Convergentie
Opdat asymmetrische groei en ontwikkeling onder de lidstaten zou worden beperkt wordt effectieve convergentie van de respectievelijke economieën nagestreefd.
Conventie
Vergadering waarin vertegenwoordigers van vier instellingen (Raad, Europees Parlement, Europese Commissie en de nationale parlementen) aanwezig waren om samen eerst het Charter van de grondrechten te formuleren, en later het ontwerpverdrag van een grondwet voor Europa.
Consensus van Kopenhagen
Is de naam van een internationale denktank. Hierin kwam een aantal prominente wetenschappers, waaronder vijf Nobelprijswinnaars, tot de bevinding dat in termen van een kosten/batenanalyse de aanpak van de klimaatverandering door het beperken van de CO²-uitstoot de minst kostenefficiënte investering is.
Constituante
Grondwetgevende vergadering, speciaal gekozen en speciaal gemandateerd, om een grondwet te maken of te wijzigen.
COPA
Committee of Agricultural Organisations in the European Community
COREPER
Comité van Permanente Vertegenwoordigers van de lidstaten
Council's Joint Situation Centre (SitCen)
Volgt de mondiale actualiteit de klok rond en groepeert alle info hierover.
SitCen wordt een deel van de EDEO (EEAS)
Credit Default Swaps (CDS)
Er is sprake van speculatie als een investeerder zich verzekert tegen een wanbetaling van een land, zonder dat hij de staatsobligaties van dat land bezit
Crisis Co-ordination Arrangements (CCA)
EU's crsisis management plan (bestaat sedert 2004 (gaat over terroristische aanvallen, natuurrampen of een pandemie)
Geactualiseerd sedert de aanslagen van Mumbai (11/2008)
CCA nog niet aangepast aan EEAS of Verdrag van Lissabon (solidariteitsclausule). Lidstaten willen procedure eerst uittesten
Criteria van Kopenhagen
De vijf criteria waaraan kandidaatlidstaten moeten beantwoorden alvorens er toetredingsonderhandelingen kunnen starten en/of kandidaten kunnen toetreden.
Criteria van Maastricht
De vier voorwaarden waaraan lidstaten moeten voldoen om te kunnen toetreden tot de eurozone.
CSR
Corporate Social Responsability
In het Nederlands: Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO). Gaat om de spanning tussen de verwachting om rendabiliteit te genereren en de verwachting om dat op een verantwoorde en verantwoordelijke wijze te doen.
DAEB
Diensten van algemeen economisch belang
Engels equivalent: Services of General Economic Interest (SGEI)
Gaan om commerciële diensten (netwerkindustrieën, post, energievoorziening, elektronische communicatiediensten of openbare vervoersdiensten tot een breed scala van diensten in de zorg en sociale dienstverlening (bijv. verzorging en verpleging van ouderen en mensen met een handicap). In een herziene versie hebben lidstaten veel marge om te bepalen welke diensten DAEB's zijn. Wel moet de Commissie erop toezien dat de publieke middelen die naar het verrichten van dit soort diensten gaan, de mededinging op de interne markt niet buitensporig verstoren
Dark pools
Hier worden grote orders verzameld van marktpartijen, voornamelijk banken, zonder dat die zichtbaar zijn voor de markt. Instellingen die dark pools opzetten vallen (nog) niet onder het Europees toezicht. De omvang van de dark pools is onduidelijk.
Daylight saving time (DST)
Uurwijziging voor de zomer (- 1uur) en voor de winter (+ 1 uur) in continentaal Europa
Debt brake
Plafond voor de schulden die een land mag aangaan
EBA
Europese bankentoezichthouder (2011)
European Banking Authority (2011)
Autorité Bancaire Européenne
Zetel: Londen
Voorzitter: Andrea Enria
EBB-MEB
Europese Beweging België/Movement européen Belgique
ECAS
European Commission's Authentication Service. Is de instantie waar
gebruikers zich moeten identificeren alvorens toegang te krijgen tot de web-
app van de Europese Commissie
ECAS
Ngo met zetel in Brussel.
European Citizens Action Service
ECDC
European Centre for Disease Prevention and Control
ECHA
Europees Agentschap voor Chemische stoffen, met zetel in Helsinki. Beheert het REACH-programma.
ECHO
European Commission's Humanitarian Aid Office (2001)
Eco-innovatie
EU-programma dat de afstand overbrugt tussen onderzoek en de markt en goede voorstellen voor innovatie, producten, diensten en productieprocessen ondersteunt. Deze eco-innovaties zullen mee in rekening gebracht worden bij de berekening van de CO2-uitstoot van auto's.
Economische randvoorwaarden
Extra voorwaarden die moeten worden vervuld opdat het beoogde economisch beleid zou slagen.
Economische regering voor Europa
In het Frans 'gouvernement économique'. Er bestaat verwarring met de Engelse vertaling, waar men spreekt over 'economic governance', wat in het Nederlands betekent 'economisch beleid'. Tussen het eerste en het laatste begrip ligt een groot verschil. Verschillende lidstaten huiveren bij de interpretatie van het eerste begrip door Frankrijk.
ECRS
Europees Comité voor Systeemrisico's (met als voorzitter de voorzitter van de ECB) is een nieuwe financiële toezichthouder die risico's voor de stabiliteit van het hele financiële systeem moet opsporen
EDA
European Defense Agency (Europees Defensieagentschap)
EEA
European Environment Agency (met zetel in Kopenhagen)
Europees Milieuagentschap
EEAS
European External Action Service
Europese Dienst voor Extern Optreden (EDEO)
Service européen d'action extérieure (SEAE)
EEEF
Energy Efficiency European Fund.
Europees Fonds voor Energie-Efficiëntie
Dit fonds heeft als doel marktgebaseerde financiering te voorzien voor commercieel leefbare en publieke energie-efficiëntie en hernieuwbare energie projecten binnen de EU
Een Leven Lang Leren
Afgekort; LLP (P staat voor programma). Heeft als doel ertoe bij te dragen door middel van een leven lang leren een geavanceerde kennismaatschappij met duurzame economische groei, meer en betere banen en een hechtere sociale samenhang wordt. LLP bestaat uit vier sectorale programma's: Comenius (schoolonderwijs), Erasmus (het hoger onderwijs), Leonardo da Vinci (beroepsopleidingen), Grundtvig (volwasseneneducatie).
EER
Europese Economische Ruimte
EESC
Europees Economisch en Sociaal Comité (18/05/1958 eerste plenaire zitting)
Instelling van de Europese Unie (zetel in Brussel) met een raadgevende opdracht waarin de sociale partners vertegenwoordigd zijn. In vele gevallen dient aan het EESC verplicht advies te worden gevraagd, maar is dat advies niet bindend voor de instellingen die de wetgevende beslissingen nemen (de Raad en het Europees Parlement).
Efficiënte marktenhypothese
Afgekort: EMH
EFRO
Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling Ondersteunt grensoverschrijdende, transnationale en
interregionale samenwerkingsprogramma's. Is ook een juridisch instrument om de samenwerking over de grenzen heen te versterken
EFSA
European Food and Safety Agency
Europees Voedselveiligheidsagentschap
EFSF
European Financial Stability Facility
Voorlopig vastgelegd op 440 miljard euro door de eurozone-regeringen
Over belangrijke beslissingen heeft elke lidstaat een vetorecht
EGF
European Globalisation Adjustment Fund
Operationeel sinds januari 2007
EGNOS
Is een Europees initiatief voor de mondiale monitoring voor Milieu
EGTS
Europese Groepering voor territoriale Samenwerking
Nieuw instrument dat regionale en plaatselijke autoriteiten uit verschillende landen instaat stelt samenwerkingsgroeperingen met rechtspersoonlijkheid op te zetten
EHEA
Europese Hoger onderwijsruimte
European Higher Education Area
EHRM
Europees Hof voor de Rechten van de Mens
bestaat 51 jaar (29/1/2010)
47 landen, lid van de Raad van Europa, ratificeerden de Conventie.
Samen tellen die 47 landen 818 miljoen rechtzoekenden
Eindbestemmingslanden
Zie migratiebeleid. Staat tegenover de lidstaat waar de migrant de EU binnenkomt en toegang krijgt tot de EU.
EIOPA
Europese verzekeringswaakhond (2011)
European Insurance and Occupational Pensions Authority (2011)
Opvolger van Committee of European Insurance and Occupational Pensions Supervisors
Zetel: Frankfurt a/M
Voorzitter: Gabriel Bernardino
EIPAL
European Institute for Public Affairs (Maastricht)
EIT
European Institute of Innovation and Technology
Europees Instituut voor Innovatie en Technologie
Moet een 'enabler' of 'facilitator' en tevens een 'globale speler' worden in een globale markt. Het EIT moet op een vernieuwde manier de verbintenis realiseren om technologie, talent en openheid te integreren. Dit zijn de drie krachtige motoren (de kennisdriehoek) van verandering.
Houdt zetel in Boedapest. Wordt operationeel in 2008. Wordt soms vergeleken met het MIT in de VS. Het EIT zal functioneren als een netwerk, niet als een Europees Agentschap.
Het EIT werkt aan haar Strategische Innovatie
Agenda voor 2020 en de bijzonder uitgebreide externe evaluatie van het EIT
EITI
Internationaal samenwerkingsverband voor transparantie over grondstoffen
ELIT
Europees Label voor Innovatief Talenonderwijs
Initiatief van de Europese Commissie (sedert 1998).
Bevordert het vreemdetalenonderwijs in de lidstaten van de EU. Tijdens de Europese Dag van de Talen (telkens in september) wordt een Europees label uitgereikt
EMA
European Medicines Agency
EMEA
Europese gezondheidsautoriteit
ENEF
European Nuclear Energy Forum
ENP
European Neighbourhour Policy
Nabuurschapsbeleid
ENPI
Europees nabuurschaps- en partnerschapsinstrument
Bevordert samenwerking en economische integratie tussen de EU en partnerlanden. Het ondersteunt partnerschappen die goed bestuur en sociale en economische ontwikkeling aanmoedigen.
EOGFL
Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de landbouw (EU)
EPA
Economische Partnerschapsakkoord met een ACS-land
EPO
European Patent Office
Heeft vestigingen in Den Haag en München (hoofdzetel)
EPSO
European Personnel Selection Service, Office européen de sélection du personnel
ERA
European Research Area
Erasmus Mundus
Erasmus Mundus is een verlengstuk op het Erasmus-programma.
Het Erasmus Mundusprogramma heeft als algemeen doel de kwaliteit van het hoger onderwijs in Europa te bevorderen, de loopbaanperspectieven van studenten te verbeteren en het interculturele begrip te bevorderen door samenwerking met derde landen. De actie bestaat uit twee onderdelen:
- Erasmus Mundus Masteropleidingen (EMMC's);
- Erasmus Mundus Gezamenlijke Doctoraatsprogramma's (EMJD's)
ERC
European Research Council
ERT
European Round Table of Industrialists
ESA
Europees schuldagentschap (bestaat nog niet)
In het Engels: European Debt Agency (EDA)
ESF
Europees Stabilisatiefonds
ESFS
European System of Financial Supervision
ESM
European Stability Mechanism of Europees Steun- of Noodfonds.
Vervangt in juni 2012 het voorlopige steunfonds of European Stability Facility (ESF)
ESMA
European Securities and Markets Authority.
Nieuwe Europese beurzentoezichthouder. ESMA zal wetgevende macht hebben (EBA en EIOPA niet)
Oprichting: 2011
Zetel: Parijs
Voorzitter: Steven Maijoor
ESPON 2013
European Spatial Planning Observation Network
Programma dat beleidsontwikkeling steunt in verband met territoriale cohesie en de harmonieuze ontwikkeling van het Europese grondgebied
ESRB
European Systemic Risk Board - Europese Raad voor Systeemrisico's
Pan-Europese toezichthouder van de financiële markten die een macro- prudentieel toezicht uitoefent. Deze instelling leunt dicht aan bij de ECB (zelfde voorzitter).
ESTP
European Energy Strategic Technology Plan
Werd gestart op 20/11/2007. Helpt de EU haar energie- en milieudoelstellingen te halen.
ETAP
Europees actieplan om de ontwikkeling van ecotechnologie te versnellen
ETF
Exchange Traded Funds
Zijn fondsen waarmee gemakkelijk kan belegd worden in een mandje aandelen. De fondsen noteren op de beurzen en zijn verhandelbaar.
Met bepaalde categorieën RTF's kan je short gaan. Vluchtroute voor 'shorten'
ETS
Emissions Trading Scheme. EU-emissiehandelssysteem.Startte op 1 januari 2005
ETUC
European Trade Union Confederation. Mevrouw Bernadette Segol is heden secretaris-generaal .
Eurasian Union
Douane-unie tussen Rusland, Kazakstan en Wit-Rusland, eventueel ook met Oekraïne. Een economische unie met vrij verkeer van goederen, personen, diensten en kapitalen. Dat is de wens van Vladimir Poetin, premier van Rusland. Doel van het opzet: invloed van Rusland herstellen. Poetin wil die Unie operationeel in 2013.
EUBG
European Battle Group. Eenheid van snelle interventie van de EU.
Eureka
Intergouvernementeel netwerk, opgestart in 1985, bedoeld om marktgericht onderzoek en innovatieprojecten uitgaande van industrie, onderzoekscentra en universiteiten te steunen. Dit programma wordt door de lidstaten en de Europese Commissie financieel ondersteund.
EURES
European Employment Services
Portaalsite voor de beroepsmobiliteit in de Europese Unie (sedert 1993). Netwerk dat werkgevers de mogelijkheid biedt hun vacatures bekend te maken en werknemers de kans te bieden hun cv on line te zetten
Euraziatische Economische Gemeenschap (Evrazes):
bestaat uit Rusland, Wit-Rusland, Kazaktstan, Kirgizië en Tadzjikistan - deze gemeenschap krijgt de beschikking over een anti-crisisfonds (gespijsd door Rusland) van 7,5 miljard dollar.
Eurodac
Bestand waarin vingerafdrukken van asielvragers en vreemdelingen, die uitgewezen werden, worden opgeslagen en gecentraliseerd.
Eurojust:
Elke lidstaat kan een magistraat afvaardigen in Eurojust om de uitvoering van gerechtelijke beslissingen in andere landen van de EU mogelijk te maken.
Deze magistraten moeten waar nodig de grensoverschrijdende samenwerking tussen de nationale gerechtelijke instanties bevorderen. Hier wordt ook verwezen naar de noodzaak om de functie van een Europese procureur in te stellen. Deze zou dan optreden wanneer de rechten van de Unie geschaad worden. Deze procureur zou dan eigen onderzoeken kunnen inleiden. Verschillende lidstaten verzetten zich nog tegen deze idee.
Europa Direct
Voor België: in elke provinciehoofdstad een voorlichtingsbureau over EU.
Een gezamenlijk initiatief van de Europese Commissie, het ministerie van Buitenlandse Zaken en de respectievelijke provinciebesturen.
Vervangt Infopunt Europa
EuropeAid
Deze afdeling van de Europese Commissie coördineert de financiering van de vele projecten van de Europese Unie in ontwikkelingslanden
European Public Administration Network
Afgekort: EUPAN. Informeel en intergouvernementeel netwerk van directeurs- generaal bevoegd voor de openbare diensten in de lidstaten en de Europese Commissie. Belangrijkste doelstellingen: samenwerking en uitwisseling van 'good practices'. Politiek zijn de nationale ministers en de Commissaris verantwoordelijk voor de Openbare diensten. Is georganiseerd in werkgroepen.
European Refugee Fund
Afgekort in het Engels: ERG). Europees Vluchtelingenfonds
Europees burgerinitiatief
In het Engels: European Citizens' Initiative (ECI) Treedt in werking op 1/04/2012.
Enkele minimum voorwaarden: 1 miljoen handtekeningen uit een kwart van het aantal lidstaten. De Europese Commissie zal de organisatoren ontvangen om de motieven van het burgerinitiatief toe te lichten. Dit gaat gepaard met publieke hoorzittingen.
Europees Fonds voor Energie-Efficiëntie
European Energy Efficiency Facility. Afgekort: EEEF. Nieuw Europees fonds voor investeringen in energie-efficiëntie en hernieuwbare energie. Op 1/7/2011 gelanceerd door de Europese Commissie, de Europese Investeringsbank (EIB), de Cassa Depositi e Prestiti (CDP) en Deutsche Bank om marktconforme financiering te voorzien voor commercieel leefbare en publieke energie-efficiëntie en hernieuwbare energie projecten binnen de EU
Europees register inzake de uitstoot en verspreiding van verontreinigende stoffen
Afgekort in het Engels: E-PRTR)
Europees semester
Een nieuwe procedure ingevoerd sedert de Europese Raadsvergadering van 11/3/2011. Neemt ongeveer zes maand is beslag, daarom semester. Richt zich tot de eurolanden, die hun nationale ontwerpbegrotingen aan de Europese Commissie voorleggen nog voor die begroting aan de nationale parlementen ter goedkeuring wordt overgemaakt. De Commissie formuleert haar commentaren op die begrotingen. De eerste stap in de semester procedure heet 'Annual Growth Survey' (AGS) geformuleerd door de Europese Commissie in januari van elk jaar (kan in bijzondere omstandigheden ook vroeger, zoals voor het jaar 2012
Europees Systeem voor Beheer van Spoorverkeer
Afgekort in het Engels: ERTMS
Europese Akte
Verdrag van december 1985 tot wijziging en aanvulling van het Verdrag van Rome, waarbij vooral bepalingen werden opgenomen tot voltooiing van de interne markt tegen eind 1992.
Europese Bank voor Wederopbouw en ontwikkeling
In het Engels: European Bank for Reconstruction and Development (EBRD)
In het Frans: Banque européenne de développement et de reconstruction (BERD)
Europese Commissie
Instelling van de Europese Unie die instaat voor het dagelijks bestuur van de Unie in die domeinen waar de EU bevoegd is.
Europese Groepering voor Territoriale Samenwerking
Afgekort: EGTS. Verordening, die op 1 augustus 2007 volledig van toepassing werd, biedt een wettelijke structuur voor een betere samenwerking tussen nationale, regionale en, lokale autoriteiten en andere publiekrechtelijke organen in verschillende landen.
Europese onderzoeksruimte
European Research Area (ERA)
Europese Raad
Bijeenkomst van de staatshoofden en regeringsleiders van de lidstaten; De voorzitter van de Europese Commissie en de voorzitter van het Europees Parlement nemen deel aan het inleidende deel van deze bijeenkomsten. Deze bijeenkomsten worden "Europese top" genoemd. De Europese Raad geeft politieke impulsen en trekt algemene politieke beleidslijnen. Werd een instelling van de Europese Unie in het Verdrag van Lissabon.
Europol
Opgericht in 1995 met zetel in Den Haag. Vanaf 2010 zal Europol meer en meer de ondersteuning geven aan nationale politiediensten bij het bestrijden van grensoverschrijdende criminaliteit. Europol zal een agentschap van de Europese Commissie worden.
Eurostars
Eerste subsidiëringsprogramma dat zich richt tot kleine en middelgrote ondernemingen (opgestart in 2006). Eurostars wordt beheerd door het Eureka-programma.
Eurozone
Het grondgebied van de lidstaten die de euro hebben ingevoerd
Evenredigheidsbeginsel
Ook proportionaliteitsbeginsel genoemd. 'Het optreden van de Unie gaat niet verder dan wat nodig is om de doelstellingen van het Verdrag te verwezenlijken'.
FABEC
Regionaal samenwerkingsverband waarbij de Benelux, Duitsland, Frankrijk en Zwitserland samenwerken in een efficiënter beheer van het luchtruim van die landen
FAT
Financial Activities Tax
Een mogelijke bankentaks geheven op de bankwinst en/of de lonen van het personeel
Favella chic
Bruce Sterling gebruikt die term voor bevolkingsgroepen die het economisch slecht hebben, maar die wel volledig geconnecteerd zijn via sociale media zoals Facebook, Google, Twitter, liveblog (zie o.m. Tunesië en Egypte)
FDI
Foreign Direct Investment
Buitenlandse directe investeringen
Federalisme
Organisatiesysteem waarbij de beslissingsbevoegdheden worden verdeeld tussen het geheel en de delen van een organisatie. Werkt op basis van vier principes: eenheid, verscheidenheid, complementariteit en subsidiariteit. Wordt ook een vorm van verfijnde democratie genoemd. Federalisme stelt zich tegenover confederalisme (of een vorm van intergouvernementalisme).
FESF
Fonds européen de stabilisation
FFF-crisis
Food, fuel, finance of voedsel, olie en banken-crisis, ook de drie 'F's' genoemd
Firewall
Crisisjargon. Is zoveel als een brandveilige muur optrekken die andere eurolanden van besmetting door de eurocrisis behoedt. Deze muur kan worden opgetrokken door de ECB of het Europees monetair steunfonds of door euro-obligaties.
FIT
Flandres Investment & Trade
Vlaams agentschap voor internationaal ondernemen.
Flexicurity
Is een arbeidsmarktmodel waarin flexibiliteit en veiligheid worden gecombineerd. In feite een combinatie van het Angelsaksische model en het continentale Europees model.
FP7
Seventh Programme for R&D (periode 2007-2013). Kent ook subprogramma's als: Regions of Knowledge (RoK), Research Potential (REGPOT), Marie-Curie Actions (MCA). En aanvullend: Lifelong Learning Programme (LLP) en het European Social Fund (ESF) die zich eerder richten
op innovatie.
Friends of Europe
Denktank waarin o.m. Jean-Luc Dehaene, Frank Vandenbroucke en Guy Verhofstadt aan deelnemen.
FRODOR
Foreign Offical Dollar Reserves. Is de som van alle Amerikaanse obligaties van overheids- en semi-overheidsinstellingen in handen van buitenlandse banken. De Frodos meet de internationale liquiditeit en de invloed die buitenlandse (centrale) banken hebben op de Amerikaanse monetaire politiek.
FRONTEX
Europees agentschap (met zetel in Warschau). Wordt aanzien als het embryo van het toekomstig Europees korps van grenswachters.
FSB
Financial Stability Board
Een instelling die werkt in het kader van de Bank voor Internationale Betalingen (BIB) in Basel (CH).
FTA
Free Trade Agreements
Door de Europese Commissie onderhandelde vrijhandelsakkoorden op basis van een mandaat van de Europese Raad van ministers
FTT
Financial Transactions Tax
Een mogelijke banktaks geheven op zakencijfer of op de financiële activiteiten.
Functionalisme
Methode om tot integratie tussen de lidstaten te komen door samenwerking in die specifieke domeinen waarover de betrokken staten het eens zijn. Elk samenwerkingsgebied zou beschikken over eigen supranationale instellingen. De EGKS was een toepassing van het functionalisme. De functionalistische methode botst met de federalistische methode.
Fundamental Rights Agency
Afgekort: FRA. Een agentschap van de Europese Commissie
G2
Hiermee wordt verwezen naar de VS en China als de twee grootmachten, waarvan op een bepaald ogenblik beweerd werd dat ze in de toekomst de wereldpolitiek zouden beheersen.
G5
Zijn de groeilanden Brazilië, China, India, Mexico en Zuid-Afrika
G8 (G7 + Rusland)
Vergaderde voor het eerst in 1975 met Frankrijk, de Verenigde Staten, Italië, Japan, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk. Nadien werden ook Canada en Rusland uitgenodigd. Elk jaar is een ander land gastheer en voorzitter. De G8 heeft geen eigen secretariaat. De Europese Unie is op alle vergaderingen aanwezig. Naast de staatshoofden en regeringsleiders, die lid zijn van de G8, komen er ook prominenten, zoals de chefs van internationale organisaties (WB, IMF en WHO). De agenda werd uitgebreid met politieke en ecologische thema's.
G20
Vervangt de G8. Is representatiever omdat de deelnemende landen 85 procent van de wereldeconomie vertegenwoordigen. Weerspiegelt de nieuwe economische krachtsverhoudingen in de wereld. Is een forum voor de economische grootmachten. De EU is er ook vertegenwoordigd. Wordt aanzien als een niet permanent overlegorgaan, een soort wereldregering, waarin vooral economie, financiën en soms ook wereldhandel worden besproken. De beslissingen, bij eenparigheid, zijn louter aanbevelingen.
G77
De naam gegeven aan 133 ontwikkelingslanden die voornamelijk onderhandelen over de vrijmaking van de wereldhandel.
G192
De deelnemende landen aan de Doharonde (WHO)
Galileo
Een navigatiesysteem met dertig satellieten, ontwikkeld door de Europese Unie en enkele andere partners, dat een alternatief zal bieden aan het Amerikaans GP-systeem. De ontwikkelingsfase zal volledig met publieke middelen worden betaald. Over wie het later zal exploiteren is er nog geen beslissing.
GATS
Algemeen akkoord over handel in diensten.
GCC
Gulf Cooperation Council
Aangesloten olielanden: Saoedi-Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten, Bahrein, Qatar, Koeweit en Oman.
GECF
Gas Exporting Countries Forum (telt 11 leden
Gedifferentieerde integratie
Maakt het onderscheid tussen de voortrekkers en de die landen die niet deelnemen aan een wetgevend initiatief. Zie ook concentrische cirkels', Europa met verschillende snelheden' en versterkte of nauwe samenwerking.
Gedifferentieerde ontwikkeling
In uitzonderlijke omstandigheden wordt in een Europese gedifferentieerde ontwikkeling toegestaan of nemen lidstaten initiatieven buiten de EU. Voorbeelden zijn: euro, Schengen, Verdrag van Prüm. Initiatieven buiten de EU worden later meestal opgenomen in de communautaire wetgeving.
GGG
Global Governance Group bestaat uit 28 staten die boos zijn om uitgesloten ze zijn van de G20
Deze groep streeft een nauwe band na tussen de G20 en de VN
GHG
Greenhouse-gas emissions
Broeikasgasemissies
GLB
Gemeenschappelijk landbouwbeleid
Gemeenschappelijk Visserijbeleid
Common Fisheries Policy, afgekort CFP
Generalised System of Preferences
Afgekort: GSP. Een aantal ontwikkelingslanden kunnen onder zeer gunstige voorwaarden goederen uitvoeren naar de EU.
Géométrie variable
Veranderlijke samenstelling van de EU (cf. voortrekkersrol en nauwe samenwerking)
Geprivilegieerd partnerschap
Wordt door Frankrijk en Duitsland aan Turkije aangeboden als alternatief voor een volwaardig lidmaatschap. Commissievoorzitter Prodi noemde dit: alles behalve medebeslissing. Turkije wenst alleen te gaan voor een volwaardig lidmaatschap.
Gerecht, vrijheid en veiligheid
Is de naam van een beleidsdomein dat ook nog op twee andere namen is gekend: justitie en binnenlandse zaken of justitie en politionele samenwerking.
Globally Harmonized System (GHS)
Gaat om de indeling en etikettering (eenvormige gevaarsymbolen) van chemische stoffen. Vanaf 2010 voor stoffen en vanaf 2015 voor mengsels
Global systemically important banks
Afgekort: G-SIBs
GMES
Mondiale monitoring voor Veiligheid
GOBO
Gebruikt in de uitdrukking GOBO-tijdperk. Staat voor Grotesk, Onvoorspelbaar, Bizar en Onvoorstelbaar. Toepasselijk in een nabije toekomst waarin vele (technische) zaken mogelijk worden die dat nu nog niet zijn.
Governance indicators
Is een evolutie naar nieuwe corporate governance charters. Dergelijke documenten omvatten de regels voor deugdelijk bestuur in een bedrijf en regels de verhoudingen tussen management, raad van bestuur en aandeelhouders
Government Sponsored Entreprises (GSE)
Term uit bedrijfswereld. Bedrijf in moeilijkheden als gevolg van de kredietcrisis (bvb een bank), die door de overheid direct wordt gesteund opdat er geen faling zou volgen
Groenestroomcertificaten (GSC)
Een bewijs dat stroom op een milieuvriendelijke manier werd opgewekt (vooral elektriciteit en de verbranding van biomassa of biogas).
Grondwet voor Europa
Gedurende 18 maanden (2002-2003) vergaderde de Europese Conventie, voorgezeten door de voormalige president van Frankrijk, Valerie Giscard d'Estaing. Een Intergouvernementele conferentie bracht er enkele wijzingen aan. In de loop van 2004 werd het officieel getekend in Rome, in afwachting van de ratificatie door de nationale (en eventueel regionale) parlementen of tijdens referenda. In mei 2005 werd deze ontwerpgrondwet in Frankrijk en in Nederland verworpen.
Groeistrategie van de EU
In de strategie 'Europa 2020' is er sprake van drie soorten doelstellingen:
- slimme groei (smart growth): bevordert kennis, innovatie, vorming en de digitale maatschappij;
- duurzame groei (sustainable growth): maakt de Europese productie grondstofefficiënter en bevordert tegelijkertijd de competitiviteit;
- inclusieve groei (inclusive growth): verhoogt de deelname aan de arbeidsmarkt, het verwerven van vaardigheden en de strijd tegen de armoede.
Haircut
Wordt gebruikt wanneer de overheidsschuld van een land een waardevermindering ondergaat.
Handelsbelemmering
Feitelijke of juridische belemmering van de vrije handel tussen staten
HDI
Human Development Index, een maatstaf voor de graad van ontwikkeling, brengt naast economische groei ook de verwezenlijkingen op het vlak van gezondheidszorg en onderwijs in rekening.
HFT
High Frequency Trading - Flashtrading - hogesnelheidshandel
Ook High frequency Trading (HFT) genoemd. Computergestuurde beurshandel (in de VS goed voor helft beurshandel). Om het toezicht op die handel mogelijk te mkaken komt er wellicht een Consolidated Tape-System, nl. een elektronisch systeem dat alle handelsdata zoals volumes en prijzen registreert en openbaar maakt voor alle beursplatformen.
Hercules III
Dit programma is gericht op de bestrijding van fraude, corruptie en elke andere onwettige activiteit die de financiële belangen van de EU schaadt. Het legt o.m. de nadruk op de samenwerking tussen de Commissie, OLAF, de bevoegde nationale instanties, andere Europese instellingen en organen.
Hoge vertegenwoordiger voor Externe Relaties en Veiligheidsbeleid
High Representative for Foreign Affairs and Security Policy
Horizon 2020
Voor het eerst brengt Horizon 2020 alle EU steunprogramma's voor Onderzoek en Ontwikkeling samen, teneinde innovatie en competitiviteit te bevorderen en administratieve overlast drastisch terug te dringen.
IAAE
Internationaal Atoomenergieagentschap is een instelling van de VN (zetel: Wenen)
IASB
International Accounting Standards Board
Dit orgaan stelt de boekhoudregels op voor meer dan 100 landen. Wil de waardering van financiële instrumenten vereenvoudigen tot twee methoden: boekwaarde of 'faire waarde'
IBAN
International Bank Account Number: identificeert elke rekeninghouder, inclusief zijn bank en vestigingsland. De IBAN laat toe een betaling volledig automatisch te verwerken.
IEA
Internationaal Energieagentschap, met zetel in Parijs. Energieverbruikerorganisatie van 26 Westerse landen.
Publiceert jaarlijks: World Energy Outlook
IFRS
International Financial Reporting Standards
In hert Nederlands: Internationale boekhoudkundige normen
IMF
Internationaal Monetair Fonds
Opgericht in 1944 in Bretton Woods.
Aantal aangesloten landen: 187.
De directeur-generaal is volgens de traditie een Europeaan, terwijl de Wereldbank door een Amerikaan wordt geleid. Er is een groeiende druk om de Europeaan te vervangen door een kandidaat uit de opkomende landen.
De groeilanden eisen ook hogere stemquota.
IMI JU
Innovative Medicines Initiative Joint Undertaking
Pan-Europees privaat-publiek partnerschap, bedoeld om de de samenwerking tussen alle betrokken partijen te bevorderen. IMI steunt pre-competitief onderzoek en ontwikkeling bij de ontwikkeling van veilige en effectieve medicijnen.
Infrastructuur voor ruimtelijke informatie in Europa
Infrastructure for Spacial Information in Europe, afgekort INSPIRE. Roept een gemeenschappelijke norm in het leven die milieu-informatie snel en gemakkelijk toegankelijk moet maken (van betere dienstverlening in noodsituaties tot een gezondere dagelijkse omgeving).
Integrated Polution Prevention and Control Directive (IPPC)
Ook industriële uitstootrichtlijn genoemd
Intellectuele eigendomsrechten
In het Engels: Intellectual Property Rights (afgekort: IPR)
De Commissie zal eerst een strategie terzake formuleren. Bedoeling is in 2014 met wetgevende initiatieven te komen.
INTERACT II-programma
Verleent diensten en verstrekt hulpmiddelen over het beheer van samenwerkingsprogramma's
INTERREG IVC
Interregionaal samenwerkingsprogramma
Verstrekt een kader voor de uitwisseling van ervaringen tussen regionale en plaatselijke instellingen in verschillende landen. Er zijn volgende prioriteiten: innovatie en de kenniseconomie, en milieu en risicopreventie
Intergouvernementeel
Tussen regeringen. Het begrip staat in de EU tegenover "communautair".
Intergouvernementele besluitvorming
Besluitvorming waarbij uitsluitend de regeringen van de lidstaten betrokken zijn, niet de andere Europese instellingen.
Intergouvernementele Conferentie
Conferentie van de vertegenwoordigers van de regeringen van de lidstaten, bijeengeroepen om te beraadslagen en te beslissen over een wijziging van de Verdragen
Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC)
Internationaal Energieagentschap (IEA)
Opgericht in 1973 door industrielanden met als doel zich te wapenen tegen een plotse onderbreking van de energietoevoer. Kijkt toe op strategische olievoorraden in de deelnemende landen.
Het IEA telt 28 leden
International Accounting Standards Board (IASB)
International Food Safety Authorities network (Infosan)
Maakt deel uit van de Wereldgezondheidsorganisatie (VN). Wisselt informatie uit met het Europese RASFF (Rapid Alert System for Food and Feed).
Interne markt
Ruimte waarin vrij verkeer van personen, goederen, diensten en kapitaal plaatsvindt, zoals binnen een nationale staat.
Internationale Organisatie voor Migratie
IOM Heeft zetel in Brussel
Internet Service Providers
Afgekort: ISP's
ITER
Kernfusie reactorproject
ITGI
Interconnector Turkey-Greece-Italy (naam van pijpleiding)
Joint Action to Support Micro-finance Institutions in Europe
Afgekort: JASMINE
Joint European Resources for Micro to Medium Entreprises
Afgekort: JEREMIE
Joint European Support for Sustainable Investment in City Areas
Afgekort: JESSICA
Joint implementation
Komt uit het Kyoto Protocol. Moedigt CO²-verminderende investeringen onder geïndustrialiseerde landen aan.
Kaderbesluit
Is een beslissing in de Raad, met eenparigheid genomen, zonder medebeslissing van het Parlement en zonder dat de Commissie nadien een controletaak heeft op de volledige uitvoering.
KIC
Knowledge and Innovation Communities
Doel: ondernemerschapsopleiding voor studenten en onderzoekers, met inbegrip van privé en publieke onderzoeksorganisaties over Europa
KIG's
Kennis- en innovatiegemeenschappen
Het Europees Instituut voor Innovatie en Technologie (EIT) wil zijn inspanningen om innovatie en ondernemerschap in de EU stimuleren door de oprichting van zes nieuwe grensoverschrijdende innovatiecentra, de zgn. KIG's voor de periode 2014-2020
KIS
Staat voor 'keep it simple', deze term wordt o.m. gebruikt in de beleggingswereld
Kwetsbaarheidsindex (van PwC)
Deze index, ook 'budgettaire armslag'-index genoemd, geeft weer in welke mate de overheidsschuld op lange termijn houdbaar is, namelijk hoe dringend er bezuinigd moet worden en welke ruimte er is voor
belastingverlagingen.
Kyoto Protocol
Deelt de doelstellingen van de UNFCCC, maar legt de rijke landen bindende verplichtingen op (1997) – operationeel in 2005)
LDC
Least developed countries. WHO-jargon
LEADER
Leader-projecten bevorderen toeristische activiteiten, plattelandseconomie en -bevolking, dorpskernvernieuwing en -ontwikkeling, landelijk erfgoed en intermediaire dienstverlening. Deze projecten kunnen max. 2,5 jaar duren.
Max. 65% van de gemaakte kosten wordt gecofinancierd Eigen inbreng min. 10%.
Learning EU at school
Deel van het Jean Monnet-programma. Gaat uit van de vaststelling dat de algemene kennis over de EU, het beleid en de instellingen ver beneden het optimale peil liggen. Dat programma komt er op verzoek van het Europees Parlement. Dat bepaalt dat levenslang studeren maatregelen moet opnemen
die Europese burgerschapsopvoeding, de studie van Europees democratisch burgerschap en van de Europese Unie in de scholen van het secundair
onderwijs voorzien.
Level playing field
Een markt waarin alle actoren dezelfde kansen krijgen
LERU
League of European Research Universities
LIP-sigaret
Lower ignition propensity
De zogenaamde LIP-sigaret heeft minder neiging tot ontbranding. Vanaf 17 november 2011 moeten alle sigaretten die in de EU te koop worden aangeboden 'brandveilig' zijn
Loopbrugclausule
Ook passerelle-clausule genoemd. Mits een eenparige beslissing van alle lidstaten kan in bepaalde beleidsdomeinen overgestapt worden naar een meerderheidsbeslissing in de Raad. Deze clausule werd nog niet toepast.
LRAP
Long-range Tansboundary Air Pollution
Is een Conventie die jaarlijks de emissie-inventaris voor de EU-27 lidstaten publiceert
Major Economies Forum
Groepeert zeventien grote economische mogendheden die verantwoordelijk zijn voor 80 procent van de uitstoot van broeikasgassen.
Mashreq-landen
Egypte, Jordanië, Libanon en Syrië.
Meerjarig financieel kader
MFK : legt o.m. de maximum limiet van de Europese begroting voor een periode van zeven jaar vast.
Engels equivalent: multi-annual (financial) framework (MFF)
Ook: financial perspectives
MENA
Midden-Oosten en Noord-Afrika
Macro-economische richtsnoeren
Gemeenschappelijke macro-economische doelstellingen die convergentie nastreven. De lidstaten van de EU zijn vrij ze toe te passen, want de Europese Commissie beschikt niet over
MDG
Millennium Development Goals
Millenniumdoelstellingen (VN)
MEDA
Euro-Mediterraaans Partnerschap
Medebeslissingsprocedure
Procedure waarbij het Europees Parlement in een groeiend aantal communautaire aangelegenheden volledige medebeslissing heeft. Deze procedure verplicht de Raad van ministers naar een akkoord te streven met het Europees Parlement. Deze procedure wordt betiteld als de normale procedure. In de medebeslissingsprocedure wordt in de Raad bij gekwalificeerde meerderheid beslist.
MERCOSUR
Economisch (vooral handel) samenwerkingsakkoord tussen Brazilië, Argentinië, Uruguay en Paraguay.
MiFid
Market in Financial Instruments Directive
Richtlijn over alternatieve beleggingsfondsen
Recente richtlijn die aan herziening toe is, enerzijds als gevolg van de financiële crisis, anderzijds als gevolg van de technologische evolutie.
Missing markets
Je hebt geen tegenpartij en dus prijzen die gek en rentevoeten die aberrant zijn
Monetaire versoepeling
In het Engels: quantitative easing
Moral hasard
De Amerikaanse econoom en nobelprijswinner, Joseph Stiglitz, ligt mee aan de basis van dit begrip. Moral hasard slaat op het (meestal niet bedoelde) effect op het gedrag van actoren. Vindt plaats wanneer bepaalde actoren zich onttrekken aan hun verantwoordelijkheid. In het Nederlands maakt men (vrij vertaald) gewag van ethisch gevaar.
Moreel kompas
Niet alleen de wet van de markt telt, maar ook de waarden en normen van de maatschappij
Motorwegen van de Zee
Afgekort in het Engels: MoS
MTN
Multilateral Trade Negotiation
Multilateraal handelssysteem
Een geheel van overeenkomsten tussen verschillende landen of handelsblokken. Meestal streven deze overeenkomsten een zekere liberalisering van de handel na.
Multilateralisme
De bereidheid om met de verschillende betrokken partijen overleg te plegen om tot een vergelijk te komen.
Naakt shorten
Speculeren op een waardevermindering van effecten zonder die zelf te bezitten.
Nabuurschap
Een Europees beleid gericht op de onmiddellijke buurstaten om door vreedzame samenwerking politieke stabiliteit, vrede en welvaart te bevorderen.
NAFTA
North American Free Trade Agreement
NAMA
Non-Agricultural Market Access (w.o. industriële goederen).
Nauwe samenwerking
Voorziening in het Europees verdragsrecht waarbij een aantal lidstaten (minimum 9), kunnen overeenkomen in één of meerdere domeinen verder te gaan dan de andere lidstaten (zie ook gedifferentieerde ontwikkeling). Deze procedure wordt soms omzeild door initiatieven buiten de EU (Schengen).
NAVO (Noordatlantische Verdragsorganisatie)
Telt 28 leden, inclusief Kroatië en Albanië – Oekraïne en Georgië werden door de Europese leden afgewezen om Rusland niet te provoceren.
NEET
Not in Emplyment, Education or Training (EU-begrip)
Jongeren die niet meer studeren, geen opleiding volgen en geen werk hebben
Negatieve reële rente
Als de opbrengst van een spaarboekje ver onder de inflatie ligt, zodat de spaarder in reële termen geld verliest
NEL
North European Gas Pipeline: geplande pijpleiding die aansluit op North Stream (een nieuwe Duitse-Russiche gastoevoerleiding uit Rusland die op de bodem van de Baltische Zee wordt gelegd)
Netto bijdragende lidstaten
Lidstaten die meer betalen in de EU-begroting, dan dat ze van de EU ontvangen.
Next-11-landen
Andere dan BRIC-landen die ook een mooie economische groei realiseren.
NICE decade
Door Mervyn King, gouverneur van de Bank of England, de jaren negentig genoemd 'No inflation, Continuing Expansion'
Nieuwe wereldorde
Nieuwe (machts)verhoudingen tussen grootmachten en kleinere landen van de wereldgemeenschap. Deze verhoudingen kunnen ook worden gestroomlijnd door organisaties waarin, in meer of mindere mate, overleg en crisismanagement plaatsvinden. In dit verband spreekt men ook van een wereldregering.
NIMBY-syndroom
Afkorting voor: not in my backyard, of: niet in mijn achtertuin
Ninja-leningen
Afkorting voor No income No job na Assets. Bedoeld wordt personen die geen vast inkomen hebben, niet werken en ook geen andere bezittingen als onderp)aénd kunnen voorleggen (cf hypotheekcrisis in de VS)
Non Proliferation Treaty (NPT)
verdrag tegen de verspreiding vn kernwapens.
NRF
NATO Response Force. Snelle reactie-eenheid van de verdragsorganisatie.
België levert daarin zes F-16 straaljagers en een mijnenveger.
NRP
(Jaarlijks) National Reform Programme (binnen het kader van het Europees semester)
OESO
Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (Parijs)
Engels: Organisation for Economic Co-operation & Development (OECD)
OIVO
Onderzoeks- en informatiecentrum van de verbruikersorganisaties
OLAF
Europees Bureau voor Fraudebestrijding.
Oostelijk partnerschap
EU en Witrusland, Moldavië, Georgië, Oekraïne en Azerbaidzjan. Dit partnerschap wordt door Rusland als vijandig bestempeld.
OSPAR
Wordt in verband gebracht met Ospar-regio en Ospar-verdrag. De regio staat voor de noordoostelijke Atlantische Oceaan, incl. de Noordzee. Het verdrag heeft als doel door internationale samenwerking het maritieme milieu in die regio te beschermen.
OTC
Over the counter
De derivatenmarkt is een markt waar men risico's kan afwentelen. Wordt te veel voor speculatieve doeleinden gebruikt (zeepbeleffect)
OVSE (OSCE in 't Engels)
Telt 56 leden (incl. de Verenigde Staten en Rusland
Pact voor de euro
Ook: competitiviteitspact. Stelt maatregelen voor om de concurrentiekracht in de eurolanden te versterken. Het zijn vooral goede voornemens, er zijn geen sanctiemechanismen om dit alles af te dwingen (maart 2011).
Pericles 2020
Het programma Pericles 2020 is een uitwisselings-, bijstands- en opleidingsprogramma om de bescherming van eurobankbiljetten en -munten in Europa en de rest van de wereld te verbeteren. Het nieuwe programma zal op 1 januari 2014 van start gaan.
Permanente vertegenwoordigers
Vertegenwoordigers van de lidstaten die bijeenkomen in de COREPER. Deze vertegenwoordigers zijn diplomaten met de rang van ambassadeur. Deze vertegenwoordigers treden op als tussenschakel tussen de lidstaten en de Europese instellingen.
PESCO
Perma nent structured cooperation is een voorziening uit het Verdrag van Lissabon, die transnationale defensiesamenwerking mogelijk moet maken door de vorming van pioniergroepen aan te moedigen op een programma grondslag. Het Europees defensieagentschap daarentegen wil projectmatige samenwerking bevorderen. Beide streven structurele samenwerking na.
Petersbergtaken
Onder de leden van de EU werden in Petersberg bij Bonn nieuwe taken voor een Europees veiligheidsbeleid afgesproken.
PIIGS
Portugal, Italië, Ierland, Griekenland en Spanje danken die bijnaam aan hun slechte situatie inzake openbare financiën en economie.
PLL
Precautionary and Liquidity Line: is een nieuw leeninstrument van het Internationaal Monetair Fonds (IMF). Doel van de PLL is om het besmettingsgevaar van de financiële en economische crisis in te dammen. (22/11/2011)
Populisme
Maakt gebruik van zeer simpele en schijnbaar rationele argumenten in een context die meestal niet rationeel is, maar emotioneel: de politiek.
Ppb
Publiek-private samenwerking met betrekking op de financiering van publieke projecten, zoals infrastructuur
PPP
Purchasing Power Parity: aangepaste cijfers per land, waarbij het bbp gecorrigeerd wordt met de relatieve levensduurte en de omzetting in $
Preferentiële handelsakkoorden
In het Engels: Preferential Trade Agreements (PTA's)
Principles for Responsible Investment en Global Compact
Beide teksten werden door de Verenigde Naties geformuleerd. Ze handelen over een duurzaam beleggingsbeleid
PROGRESS
Dit programma verstrekt financiële steun bij het bereiken van de objectieven
van de EU bij tewerkstelling, sociale zaken en gelijke-kansen, zoals bepaald in
de Sociale Agenda en in de Europa 2020 strategie.
Protectionisme
Tarifaire of niet-tarifaire hindernissen voor het vrij verkeer van goederen, diensten of kapitalen.
PSA
Project Support Agreements. Deze overeenkomsten worden gesloten tussen de operator van de Nabucco-pijpleiding (Nabucco Gas Pippeline International GmbH) en lokale operatoren (OMV-A, BOTAS-Tu, Bulgasgaz-Bu, Transgas- Ru, Mol Natural Gas-H, RWE-D). Een intergouvernementele overeenkomst regelde de transitkwesties.
Pump-Politik
Duits woord. Staat voor een beleid waarin het Europese noodfonds of de ECB onbeperkt staatsobligaties opkoopt van eurolanden in nood om hun rente (op staatsschuld) in toom te houden.
Qualified majority voting (QMV)
Beslissing bij gekwalificeerde meerderheid in de Raad van ministers. Heden gelden nog de regels bepaald in het Verdrag van Nice. Ten vroegste in 2013 zullen de nieuwe regels zoals bepaald in het Verdrag van Lissabon worden toegepast.
Raad van de Europese Unie
Instelling van de Europese Unie waarin de lidstaten vertegenwoordigd zijn door ministers. De Raad (vroeger de "Raad van Ministers") komt bijeen in een wisselende samenstelling, afhankelijk van het beleidsterrein waarover beslissingen moeten worden genomen. De Raad is nog steeds het belangrijkste beslissingsorgaan van de Europese Unie. Alle beslissingen moeten steeds door de Raad worden genomen, alleen in intergouvernementele aangelegenheden of samen met het Europees Parlement in communautaire aangelegenheden.
Raad voor de Toekomst
Europese integratie steunen is geen zaak van solidariteit maar van verlicht eigenbelang, verklaart deze denktank, met o.m. Guy Verhofstadt, Gerhard Schröder, Tony Blair, Nouriel Roubini en Joseph Stiglitz. Wordt gefinancierd door de Duitser Nicolas Berggruen.
Rapid Alert System for Food and Feed (RASFF)
Opgericht op 16/7/1979. Heeft tot doel de voedselveiligheid in de EU te bewaken. Bevordert de uitwisseling van informatie. Wil de effecten van contaminatie beperken. Werkt samen met het International Food Safety Authorities Network van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO).
Ratificatie
Goedkeuring door het nationale of regionale parlement of door het volk (referendum) van een internationaal of Europees verdrag.
Ratingbureau
Kredietwaardigheidbeoordelaar
Reach
Europees programma voor de registratie, evaluatie en goedkeuring van chemische stoffen in de EU. Tegen juni 2009 moet de lijst van de gevaarlijke stoffen opgesteld zijn. Die stoffen moeten vervangen worden door veilige alternatieven.
Rechtsinstrumenten
Soorten wettelijke beslissingen.
Relex
Naam van het directoraat-generaal van de Commissie dat zich heeft ingehouden met de externe relaties van de EU.
Rendez-vous clausule
De Europese Commissie de zaak (of regelgeving) over vijf jaar opnieuw bekijken
Resolution regime
De Europese Commissie definieert het regime van een gestuurde faling van een financiële instelling, zonder dat de belastingbetaler ervoor zal moeten opdraaien.
RIA.
Reguleringsimpactanalyse. Zowel de Europese Commissie als Vlaanderen passen deze analyse toe.
Rivieren Informatiesysteem
River Information System. Afgekort in het Engels en Nl: RIS
Rode haring
In het Engels red herring. Verwijst naar een tactiek waarbij de aandacht wordt weggetrokken van wat werkelijk belangrijk is. Iemand op het verkeerde been zetten.
RPI
Rapid Financing Instrument: is een nieuw instrument van het Internationaal Monetair Fonds (IMF), dat landen die in moeilijkheden zijn gekomen door zogenaamde 'van buitenaf komende schokken' helpt, zoals natuurrampen. (22/11/2011)
Samenlevingsmodel
Het geheel van waarden en normen en van grondwettelijke regels die het karakter van een samenleving bepalen. Geldt zowel voor een nationale staat als voor de Europese Unie.
Schengen
Aanvankelijk een verdrag buiten de Europese Unie. Gestart met vijf lidstaten: Frankrijk, Duitsland en de Benelux. Deze landen wensten de vrije circulatie van personen te bevorderen door de onderlinge grenscontroles op te heffen. In 1996 opgenomen in het Verdrag van Amsterdam en uitvoerbaar gesteld in 1999. Sedert eind 2007 omvat Schengen alle EU-landen, behalve het VK en Ierland. Als niet-leden traden ook Noorwegen, IJsland en Zwitserland toe.
Schuldenoverlast
In het Engels: debt overhang
Sectorals
Zijn afspraken om de invoertaksen te schrappen in specifieke sectoren. Volgens het mandaat van de Doha-onderhandelingen zijn sectorals vrijwillig.
SEPA
Single Euro Payments Area
In het Nederlands: Europese betaalruimte die het betaalverkeer in euro binnen de EU harmoniseert. Bedrijven moeten, in elk land waar ze actief zijn, niet langer een bankrekening openen Ze kunnen alle betalingen voor heel Europa vanop één rekening uitvoeren.
SFP
Single Farm Payment
SGP
Stabiliteits- en groeipact
Stability and Growth Pact
Shangri-La Dialogue
Jaarlijkse ontmoeting in Singapore van de Asean-leden waar over veiligheidsproblemen wordt gepraat
Gaat samen met Asean Regional Forum en End-Asia Summit
Shorten
Een shortseller speculeert op dalende of op stijgende koersen.
SitCen
Joint Situation Centre
Volgt wereldwijd evenementen op en centraliseert informatie 24-op-24 uur
basis. Het SitCen is bedoeld als deel van de Europese Dienst voor Extern
Optreden, zodra het is opgericht
Sixpack
Zes wetgevende teksten over strengere controle op de nationale begrotingen (4) en het sociaal-economisch beleid (2). (04/2011)
Sjanghai Samenwerkingsorganisatie (SSO)
Samenwerkingsverband tussen Rusland, China, Kazakstan, Oezbekistan, Kirgizië en Tadjikistan. Wordt geleid door Rusland als een tegengewicht voor de NAVO.
Smart Specialisation Platform
Opgericht door de Europese Commissie en is bedoeld om de regio's en lidstaten te ondersteunen in het uitwerken van hun onderzoeks- en innovatiestrategie. Wordt voor drie jaar gehuisvest in het Institute for
Prospective Technological Studies (Joint Research Centre) in Sevilla.
Socially Responsible Investment (SRI)
Fondsensector of fonds voor duurzaam beleggingen
Soeverein risico
Gaat over overheidsschulden en het risico dat de overheid haar schulden niet kan terugbetaklern
Soft power
De uitputting van alle vreedzame middelen van overleg alvorens naar een militaire optie te grijpen.
Solidariteitsclause
Roept de lidstaten op om 'gezamenlijk op te treden', indien een lidstaat het
voorwerp wordt van een terroristische aanval of een natuurramp.
Solvit-netwerk
Europees netwerk van nationale antennes, die door de nationale staten worden gefinancierd, en die tbv. burgers of ondernemingen problemen binnen de interne markt helpen oplossen.
SORT-verdrag (2002)
Strategic Offensive Reduction Treaty
Special Safeguard Mechanism (SSM)
Het Speciale Veiligheidsmechanisme, ontwikkeld door de Wereldhandelsorganisatie, houdt in dat landbouw-ontwikkelingslanden hun tolheffingen kunnen verhogen zodra hun thuismarkt overspoeld zou worden door producten van buitenaf, wat hun eigen boeren in problemen zou brengen. Dit mechanisme treedt maar in werking als er een akkoord komt in het kader van de Doharonde
Spinelli Group (The)
Opgericht (op 15/09/2010) door een aantal Europese federalisten, waaronder Guy Verhofstadt en Daniël Cohn-Bendit, beiden fractieleiders in het Europees Parlement. De groep wil een federaal en post-nationaal Europa, een Europa van de burger, promoten.
SPP
In het Engels: spokesperson's service (dienst van de woordvoerder van bvb een eurocommissaris)
Spread
Het renteverschil tussen obligaties van zwakke en sterke landen.
Stagflatie
Economisch klimaat gekenmerkt door een sterk vertraagde economische groei en hoge inflatie (en fors oplopende consumptieprijzen).
START-verdrag (5/9/1994)
Strategic Arms Reduction Treaty
Stress test
Weerstandstest toegepast op banken in zeer extreme (theoretische) scenario's
Strategie van Lissabon
De doelstelling om van de Europese Unie de meest concurrentiële kenniseconomie ter wereld te maken tegen 2010. Heet nu Agenda van Lissabon met bijgestelde doeleinden. Besluitvorming via de open coördinatiemethode. Komt neer op 'name en shame' bij niet halen van de doelstellingen. De Europese Commissie maakt een jaarlijks voortgangsrapport.
Strategie voor Duurzame Ontwikkeling (SDO)
Strategie voor Duurzame Ontwikkeling van de EU (Göteborg – 2001). Het begrip zelf gaat terug naar 1987 (zie Brundtland-rapport). Het begrip is ruimer dan milieu alleen. Het dekt ook de economische en sociale domeinen. Het kent de afgeleide begrippen billijkheid, leefbaarheid en het draaglijk zijn.
Stress test
Een aantal criteria die de financiële sterkte van een financiële instelling (bank, verzekeringsmaatschappij e.a.) test in moeilijke tijden, zoals een krimpscenario of een panieksituatie op de obligatiemarkten. De stresstest moet de weerbaarheid van de financiële instelling peilen.
Subsidiariteitsbeginsel '
De Unie treedt slecht op indien en voor zover de doelstellingen van het overwogen optreden niet voldoende door de lidstaten op centraal, regionaal of lokaal niveau kunnen worden verwezenlijkt en derhalve vanwege de omvang of de gevolgen van het overwogen optreden beter door de Unie kunnen worden bereikt'.
Subsidiariteit
Principe dat de beslissingen moeten worden genomen op het niveau dat het dichtst bij de burger staat
Supranationaal
Boven de staten. Begrip dat een samenwerkingsverband tussen staten aanduidt waarbij de beslissingen volgens bepaalde procedureregels worden genomen door instellingen waarin de staten vertegenwoordigd zijn. De genomen beslissingen zijn bindend voor de lidstaten en in bepaalde gevallen ook rechtstreeks voor de ondernemingen of hun burgers. De naleving van de genomen beslissingen wordt gecontroleerd door een onafhankelijke instelling, namelijk de Europese Commissie. Het begrip staat tegenover "intergouvernementeel".
SWIFT
Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication. Hoofdkantoor in Terhulpe (bij Brussel). Opgericht in 1973. Privaatrechtelijke vereniging. Heeft klanten in 208 landen.
TAP
Transadriatic Pipeline (naam van pijnleiding)
Tempus
Hervorming van het hoger onderwijs door internationale samenwerking tussen hoger onderwijsinstellingen in de EU en de partnerlanden rondom de EU.
Territoriale Agenda (TA 2020)
Is de samenwerking tussen de Europese ministers bevoegd voor Ruimtelijke ordening, met een eerste Agenda in 2007. Door het Verdrag van Lissabon is territoriale cohesie nu een gedeelde bevoegdheid van de Europese Commissie en de lidstaten.
Too big to fail
Wordt gezegd van banken die zo groot zijn, dat hun faling de nationale economie of het internationale financiële stelsel zoveel schade zou toebrengen en voor een zogenaamde systemische ineenstorting kan
zorgen (domino-effect). Tegelijkertijd wordt er ook gesproken van 'too big to save' als de redding van een bank de middelen van de nationale staat overstijgen..
Totaalaanpak van migratie
Is de externe dimensie van het EU-beleid rond migratie. Is het kader voor dialoog en samenwerking met niet-EU-lidstaten. Hierover lanceert de
Europese Commissie een raadpleging (12/4/2011)
Transatlantic Economic Council
Een EU-VS forum in 2007 opgericht om de dialoog over handelsaangelegenheden te vergemakkelijken.
Trans-Pacific Partnership
Afgekort: TPP. Is een project dat volgende landen telt: de VS, Australië, Brunei, Chili, Maleisië, Nieuw-Zeeland, Peru, Singapore en Vietnam.
Twin deficits
Het is de combinatie van begrotingstekorten (boven de 10 procent van het bbp) en een substantieel tekort op de lopende rekening. Dit is meestal het recept voor een zwakkere munt.
UEF
Union of European Federalists (Brussel)
UNFCCC
United Nations Framework Convention onClimate Change (19992 – Rio de Janeiro) – operationeel in 1994.
UNEP
VN Milieuprogramma
Uniciteit
De afspraak volgens dewelke alle lidstaten van de Europese Unie steeds samen beslissen over al de gemeenschappelijke initiatieven. Het is een basisprincipe voor de werking van de EU. Vier uitzonderingen: een opt out voor één of meerdere lidstaten in wel omschreven beleidsdomeinen, een nauwere samenwerking tussen minimum 9 lidstaten eveneens in een welomschreven domein, de eurozone en de Schengenzone.
VLARIP
Vlaanderen's Reach Implementatie Peterschapsproject – helpt Vlaamse KMO's die chemicaliën produceren, gebruiken en verhandelen bij het voldoen aan de Europese wetgeving van Reach
Vleva
Vlaams-Europees Verbindingsagentschap (2006)
Ziet zich als een intelligentiesnelweg tussen Vlaanderen en Europa.
Wil interactie verbeteren. Is een combinatie van vertegenwoordigers van de overheid en van actoren uit het Vlaamse maatschappelijk middenveld. Bereid proactief de besluitvorming van de EU voor, door de Vlaamse bekommernissen over te maken. Bij de implementatie van nieuwe regelgeving, neemt ook de nazorg voor haar rekening.
Voorzorgsprincipe
In het Engels: precautionary principle (vooral gebruikt i.v.m. milieu)
WCO
World Customs Organisation
Wetenschap-technologie-kapitalisme
WTK-bestel: sommige denkers keren zich tegen deze combinatie
Win-win game
Beide (alle) partijen winnen erbij
WIPO
World Intellectual Property Organization
VN-agentschap
WKK
Warmtekrachtkoppeling
WTO
Wereldhandelsorganisatie
Opvolger van het 'Algemeen Akkoord over Tarieven en Handel' (GATT). De WTO moet de wereldhandel in goede banen leiden. De organisatie treedt op als scheidsrechter in handelsgeschillen tussen staten en is het forum voor internationale handelsonderhandelingen. De WTO telt 151 lidstaten (toetreding van Oekraïne volgt in juli 2008). World Trade Organisation of Wereldhandelsorganisatie. De afkorting WHO kan verwarring scheppen met deze van de World Health Organisation of WHO.
Your Europe
Portaalsite toegankelijk via de Europa website, die mobiele Europeanen helpt (privé of zakenlui) om hun rechten en kansen te leren kennen in Europa. In alle Europese talen (22). Helpt ook hun rechten snel en doelmatig te verdedigen.
Zero-sum game
De ene verliest als de andere wint
Zwarte zwanen
Zijn (economische) gebeurtenissen die uit het niets opduiken en het heersende wereldbeeld op zijn kop zetten
(21/11/2011)